iconandlight

Iconography and Hand painted icons

Αληθινή χαρά, η πονεμένη, Φώτης Κόντογλου

Φώτης Κόντογλου_Photis Kontoglou_Кондоглу, Фотис_Fotis Kontoğlu_774e2-Fotis-Kontoglou--fresque-le-representant--1932-

Φώτης Κόντογλου – Καρδία συντετριμμένη
Αληθινή χαρά, η πονεμένη

Παναγια_Virgin_Sweetkissing_Icon_Φώτης Κόντογλου_Photis Kontoglou_Кондоглу, Фотис_Fotis Kontoğlu_…Χρυσά χέρια και πολλά χαρίσματα μου έδωσε ο Κύριος. Δεν τα μεταχειρίσθηκα για να αποχτήσω υλικά αγαθά, μήτε χρήματα, μήτε δόξα, μήτε κανενός είδους καλοπέραση. Τα μεταχειρίσθηκα προς δόξαν του Κυρίου και της Ορθοδοξίας του. Όχι μόνο τον εαυτό μου παράβλεψα, μα και τους δικούς μου, τη γυναίκα μου, τα παιδιά μου και τα εγγόνια μου τα αδίκησα, κατά το πνεύμα του κόσμου.
Κανένας άνθρωπος δεν στάθηκε τόσο ανίκανος να βοηθήσει τους συγγενείς του, όσο εγώ. Μ᾿ όλο που είχα ένα όνομα και πολλούς θαυμαστές, ποτέ δεν τα μεταχειρίσθηκα για ωφέλειά μου, τόσο, ώστε ν᾿ απορούν οι γνωστοί μου κι οι ξένοι.
Ήμουνα προσηλωμένος στο έργο που έβαλα για σκοπό μου, και στον σκληρόν αγώνα για την Ορθόδοξη πίστη μας. Γιά τούτο τυραννιστήκαμε και τυραννιόμαστε στη ζωή μας.

Φτωχός εγώ, φτωχά και τα παιδιά μας. Βιοπάλη σκληρή. Μα, με την ελπίδα του Θεού, όλα γαληνεύουν. Όλα τα θλιβερά τα περνούμε με ευχαριστία. Ξέρω πως όσα βάσανα μας έρχονται, μας έρχονται γιατί δεν πέσαμε να προσκυνήσουμε τον διάβολο, να καλοπεράσουμε, παρά ακολουθούμε Εκείνον που μας δείχνει «την στενήν και τεθλιμμένην οδόν», και σ᾿ αυτόν τον δρόμο τον ακολουθούμε πρόθυμα….

Όποτε δουλεύω, βρίσκουμαι σε μεγάλη κατάνυξη, και ψέλνω διάφορα τροπάρια. Σιγόψελνα λοιπόν εκεί που ζωγράφιζα την Παναγία, κ᾿ η Μαρία έψελνε και κείνη μαζί μου με τη γλυκειά φωνή της. Βλογημένη γυναίκα μου έδωσε ο Θεός, ας είναι δοξασμένο τ᾿ όνομά του για όλα τα μυστήρια της οικονομίας του.
Τον ευχαριστώ για όσα μου έδωσε, και πρωτ᾿ απ᾿ όλα για την απλή τη Μαρία, που μου τη δώρησε συντροφιά στη ζωή μου, ψυχή θρησκευτική, ένα δροσερό ποταμάκι που γλυκομουρμουρίζει μέρα-νύχτα δίπλα σ᾿ ένα παλιόν καστρότοιχο. Το κρουσταλένιο νερό του δεν θολώνει με τα χρόνια, αλλά γίνεται κι᾿ ολοένα πιο καθαρό και πιο γλυκόλαλο: «Καλότυχος ο άνδρας που ῾χει καλή γυναίκα. Η καλή γυναίκα ευφραίνει τον άνδρα της, και θα ζήσει ειρηνεμένα τα χρόνια της ζωής του. Καλή γυναίκα, κορώνα στο κεφάλι τού ανδρός της. Η εμορφιά της καλής γυναίκας φεγγοβολά μέσα στο σπίτι σαν τον ήλιο που βγαίνει και λάμπει ο κόσμος». Τέτοια γυναίκα μου χάρισε κ εμένα ο Κύριος….Μαρία η απλή!..

Τι χάρη μας έδωσε ο Παντοδύναμος, που την έχουνε λιγοστοί άνθρωποι, «ότι επέβλεψεν επί την ταπείνωσιν των δούλων αυτού». Το καλύβι μας είναι φτωχό στα μάτια του κόσμου, και μολοταύτα στ᾿ αληθινά είναι χρυσοπλοκώτατος πύργος κ᾿ ηλιοστάλαχτος θρόνος, γιατί μέσα του σκήνωσε η πίστη κ᾿ η ευλάβεια. Κ᾿ εμείς που καθόμαστε μέσα, είμαστε οι πιο φτωχοί από τους φτωχούς, πλην μας πλουτίζει με τα πλούτη του Εκείνος, που είπε: «πλούσιοι επτώχευσαν και επείνασαν, οι δε εκζητούντες τον Κύριον ουκ ελαττωθήσονται παντός αγαθού»

Οι άνθρωποι λένε λόγια πολλά, μα δεν πιστεύουνε σε τίποτα, γι᾿ αυτό είπε ο Δαυίδ: «πας άνθρωπος ψεύστης». Γύρισα και κοίταξα το φτωχικό μας, που ῾ναι σαν ξωκκλήσι, στολισμένο με εικονίσματα και με αγιωτικά βιβλία, χωμένα ανάμεσα στ᾿ αρχοντόσπιτα της Βαβυλωνίας, κρυμμένο, σαν τον φτωχό που ντρέπεται μη τον δεί ο κόσμος.
Η καρδιά μου ζεστάθηκε, κρυμμένη και κείνη μέσα μου. Ένοιωσα πως ήμουνα χωρισμένος από τον κόσμο κ᾿ οι λογισμοί μου πως ήτανε και κείνοι κρυμμένοι πίσω από το καταπέτασμα που χώριζε τον κόσμο από μένα, και πως άλλος ήλιος κι άλλο φεγγάρι φωτίζανε τον δικό μας τον κόσμο.

Κι αντί να πικραθώ, ευφράνθηκε η ψυχή μου πως μ᾿ έχουνε ξεχασμένον, κ᾿ η χαρά η μυστική, που την νοιώθουνε όσοι είναι παραπεταμένοι, άναψε μέσα μου ήσυχα κι ειρηνικά, κ᾿ η παρηγοριά με γλύκανε σαν μπάλσαμο, ανακατεμένη με το παράπονο.
Και φχαρίστησα Εκείνον, που κάνει τέτοια μυστήρια στον άνθρωπο και που κάνει πλούσιους τους φτωχούς, χαρούμενους τους θλιμμένους, που δίνει μυστική συντροφιά στους ξεμοναχιασμένους, και που μεθά με το κρασί της τράπεζάς του όσους βάλανε την ελπίδα τους σε Κείνον.

Αν δεν ήμουνα φτωχός και ξευτελισμένος, δεν θα μπορούσα να αξιωθώ τούτη την πονεμένη χαρά, γιατί δεν ξαγοράζεται με τίποτα άλλο, παρεχτός με την συντριβή της καρδιάς, κατά τον Δαυΐδ που λέγει: «Κύριε, εν θλίψει επλάτυνάς με». Επειδή, όποιος δεν πόνεσε και δεν ταπεινώθηκε, δεν παίρνει έλεος. Έτσι τα θέλησε η ανεξιχνίαστη σοφία Του. Μα οι άνθρωποι δεν τα νοιώθουνε αυτά, γιατί δεν θέλουνε να πονέσουν και να ταπεινωθούνε, ώστε να νοιώσουνε κάτι παραπέρα από την καλοπέραση του κορμιού κι από τα μάταια πάθη τους.

Γεωργιος αγιος_Φώτης Κόντογλου_Photis Kontoglou_Кондоглу, Фотис_Fotis Kontoğlu_a-155Ολοένα, χωρίς να το καταλάβω, ανεβαίνανε τα δάκρυα στα μάτια μου, δάκρυα για τον κόσμο και δάκρυα για μένα. Δάκρυα για τον κόσμο, γιατί γυρεύει να βρεί τη χαρά εκεί που δεν βρίσκεται· και δάκρυα για μένα, γιατί πολλές φορές δείλιασα τη φτώχεια και τους άλλους πειρασμούς, και δικαίωσα τους ανθρώπους, ενώ τώρα ένοιωσα πως δεν παίρνει ο άνθρωπος μεγάλο χάρισμα, χωρίς να περάσει μεγάλον πειρασμό.
Κι αντρειεύτηκα κατά το πνεύμα, κ᾿ ένοιωσα πως δεν φοβάμαι τη φτώχεια, παρά πως την αγαπώ. Καί κατάλαβα καλά, πως δεν πρέπει ο άνθρωπος να αγαπήσει άλλο τίποτα από τον πόνο του, γιατί από τον πόνο αναβρύζει η αληθινή χαρά κ᾿ η παρηγοριά, κ᾿ εκεί βρίσκουνται οι πηγές της αληθινής ζωής. Αληθινά, η φτώχεια είναι φοβερό θηρίο.

Όποιος το νικήσει, όμως, και φτάξει να μην το φοβάται, θα βρεί μεγάλα πλούτη μέσα του. Τούτη την αφοβιά τη δίνει ο Κύριος άμα ταπεινωθεί ο άνθρωπος. Σ᾿ αυτόν τον πόλεμο που η αντρεία λέγεται ταπείνωση, και τα βραβεία είναι καταφρόνεση και ξευτελισμός, δεν βαστάνε οι αντρείοι του κόσμου. Όποιος δεν περάσει από τη φωτιά της δοκιμής, δεν ένοιωσε αληθινά τι είναι η ζωή, και γιατί ο Χριστός είπε: «Εγώ είμαι η ζωή», και γιατί είπε «Μακάριοι οι πικραμένοι, γιατί αυτοί θα παρηγορηθούνε». Όποιος δεν απελπίστηκε από όλα, δεν τρέχει κοντά στον Θεό, γιατί λογαριάζει πως υπάρχουνε κι άλλοι προστάτες γι᾿ αυτόν, παρεχτός του Θεού.

Κ᾿ εκεί που τα συλλογιζόμουνα αυτά, ένοιωσα μέσα μου ένα θάρρος και μία αφοβιά ακόμα πιο μεγάλη, κ᾿ ειρήνη με περισκέπασε, κ᾿ είπα τα λόγια που είπε ο Ιωνάς μέσα από το θεριόψαρο: «Εβόησα εν θλίψει μου προς Κύριον τον Θεόν μου και εισήκουσέ μου»! «Από την κοιλιά του Άδη άκουσες την κραυγή μου, άκουσες τη φωνή μου…

…Οι δύστυχοι είναι φτωχοί από μέσα τους κι αδειανοί και τρεμάμενοι και θέλουνε να ζεσταθούνε και ρίχνουνε από πάνω τους όλα αυτά τα πράγματα, σαν τον θερμασμένο που ρίχνει απάνω του παπλώματα και ρούχα, δίχως να ζεσταθεί. Λογαριάζω πως οι σημερινοί οι άνθρωποι είναι πιο φτωχοί στο απομέσα πλούτος, για να ῾χουν ανάγκη από τόσα πολλά μάταια πράγματα.

Αυτά που λένε χαρές και ηδονές, τα δοκίμασα κ᾿ εγώ σαν άνθρωπος, και πίστευα κ᾿ εγώ πως ήτανε στ᾿ αλήθεια χαρά κ᾿ ευτυχία. Μα γλήγορα κατάλαβα πως ήτανε ψευστιές και φαντασίες ασύστατες, και πως χοντραίνουνε την ψυχή και στραβώνουνε τα πνευματικά της μάτια και δεν μπορεί να δεί, και γίνεται κακιά κι αλύπητη στον πόνο τ᾿ αδερφού της, αδιάντροπη, ακατάδεχτη, άθεη, θυμώτρα, αιμοβόρα.
Όσοι είναι σκλάβοι στην καλοπέραση του κορμιού τους δεν έχουνε αληθινή χαρά, γιατί δεν έχουνε ειρήνη· για τούτο θέλουνε να βρίσκουνται μέσα σε φουρτούνα και να ζαλίζουνται, ώστε να θαρρούνε πως είναι φτυχισμένοι. Η χαρά η αληθινή είναι μία θέρμη της διάνοιας και μία ελπίδα της καρδιάς που τις αξιώνουνται όσοι θέλουνε να μην τους ξέρουνε οι άνθρωποι, για να τους ξέρει ο Θεός.

Παντελεημων αγιος_Φώτης Κόντογλου_Photis Kontoglou_Кондоглу, Фотис_Fotis Kontoğlu_a-155Panteleimon-by_KontoglouΓι᾿ αυτό, Κύριε και Θεέ και Πατέρα μου, καλότυχος όποιος έκανε σκαλούνια από τη φτώχεια, κι από τα βάσανα, κι από την καταφρόνεση του κόσμου, για ν᾿ ανεβεί σε Σένα.
Καλότυχος ο άνθρωπος που ένοιωσε την αδυναμία του αληθινά· όσο γλήγορα το κατάλαβε, τόσο πιο γλήγορα θαν απογευτεί από το ψωμί που θρέφει κι από το κρασί που δυναμώνει, αν έχει την πίστη του σε Σένα· αλλιώς θα γκρεμνιστεί στο βάραθρο της απελπισίας.

Με τι λόγια να φχαριστήσω τον Κύριό μου, που ήμουνα χαμένος και με χεροκράτησε, στραβός και μ᾿ έκανε να βλέπω; Εκείνος έστρεψε την λύπη μου σε χαρά. «Διήλθομεν διά πυρός και ύδατος, και εξήγαγεν ημάς εις αναψυχήν. Μακάριος άνθρωπος ο ελπίζων επ᾿ Αυτόν»!

***

Όποιος δεν καταλάβει πως είναι απροστάτευτος κ᾿ έρημος στον κόσμο τούτον, δεν θα ταπεινωθεί: κι όποιος δεν ταπεινωθεί, δεν θα ελεηθεί. Η λύπη της διάνοιας μας σιμώνει στον Θεό. Γι᾿ αυτό δεν θέλω καμμιά καλοπέραση· καρδιά συντριμμένη….Το καντήλι έρριχνε το χρυσοκέρινο φέγγος του απάνου στα κονίσματα και στ ασημωμένο Ευαγγέλιο. Δόξα σοι ο Θεός, καλά ήμαστε! Μακάριος είναι όποιος είναι ξεχασμένος. 

(Απόσπασμα από το κεφάλαιο Καρδία συντετριμμένη του βιβλίου «Ευλογημένο Καταφύγιο», εκδ. «ΑΚΡΙΤΑΣ»)

 

Advertisements

Comments are closed.