iconandlight

Iconography and Hand painted icons

Μοιρολογώ την κουρσεμένη πατρίδα μου, τ’ Αϊβαλί της Μικράς Ασίας… Φώτης Κόντογλου

Αϊβαλί_μοναστήρι της Αγ. Παρασκευής (Taşlı Manastır- Tımarhane Adası)_Photis Kontoglou Island_Ayvalik-Κυδωνίες_Ἁγία Παρασκευή,

Ο Φώτης Κόντογλου στο βιβλίο του “Το Αϊβαλί η πατρίδα μου” αναφέρει χαρακτηριστικά:

Φώτης Κόντογλου_Photis Kontoglou_Кондоглу, Фотис_Fotis Kontoğlu_kontogloy“Γεννήθηκα στο Αιβαλί της Μικράς Ασίας (Κυδωνίες), κοντά στη Μυτιλήνη και στην Πέργαμο, σ’ ένα ιδιότροπο μικρό νησί που είτανε χτήμα των προγόνων μου, σε μια φύση θαυμάσια.” (“Φιλολογική Πρωτοχρονιά”, τ. 29, έτος 1972, σελ. 314

Στο Αϊβαλί πέρασε τα παιδικά και τα εφηβικά του χρόνια ζώντας, μαζί με τη μητέρα και τα άλλα τρία αδέρφια του, σε ένα τοπίο ειδυλλιακής ομορφιάς, μέσα στο οποίο υπήρχε και το οικογενειακό μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής, όπου ηγούμενος ήταν ο αδερφός της μητέρας του Στέφανος Κόντογλου. Από αγάπη και ευγνωμοσύνη προς το πρόσωπο του θείου του, έλαβε ως επώνυμο, το επίθετο της οικογένειας της μητέρας του.

***

Ο συμμαθητής του, στο σχολείο του Αϊβαλιού, Τάσος Μουμτζής[Τάσος Μουμτζής, «Από τα παιδικά του χρόνια», στο Συλλογικό έργο, Μνήμη Κόντογλου,σ. 221-224.], γράφοντας για τα παιδικά τους χρόνια, περιγράφει το μοναστήρι και το τοπίο γύρω από αυτό, τις συνήθειες, την προσωπικότητα του ηγούμενου και το χαρακτήρα του Φώτη, που διαμορφώθηκε, όπως φαίνεται, καθοριστικά μέσα από τα βιώματα των παιδικών του χρόνων:
ΑΙΒΑΛΙΩΤΗς ΚΑΠΕΤΑΝΙΟς Ο ΜΠΑΡΜΠΑ ΝΙΚΟΛΑςΦώτης Κόντογλου_Photis Kontoglou_Кондоглу, Фотис_Fotis Kontoğlu_….«Το Μοναστήρι αυτό ήταν σαν ένα κομμάτι από τ’ Άγιον Όρος, ψηλοκρεμαστό ανάμεσα στα βράχια και πίσω από τη θάλασσα, στη ρίζα μιας τεράστιας πέτρας, μπροστά σε μια κουφάλα. Εκεί πρόβαλλε η μικρή εκκλησούλα της Αγιάς Παρασκευής. Ήταν πάντα μισοσκότεινη και δροσερή, σαν νά’ μπαινες σε ψυγείο. Μοσχοβολούσε αγιοσύνη και αντηχούσε προσευχή»… «Ο Φώτης ξεκινούσε την αυγή, σαν άρχιζε να βουίζει το μοναστήρι από το πρωϊνό ξεκίνημα του προσωπικού και μαζί με τον θείο του τον ηγούμενο, τραβούσαν για την πρωινή λειτουργία. Χτυπούσε την καμπάνα κι αμέσως στο ψαλτήρι.»…. «Στο τέλος της εκκλησιάς, ο Φώτης μ’ ένα κομμάτι ψωμί και μερικές ελιές στο χέρι, ξεκινούσε για τα βράχια, σκαρφαλώνοντας απάνω τους και παίζοντας με τα τσομπανόσκυλα σαν θηριοδαμαστής. Ύστερα κατέβαινε στην ακροθαλασσιά. Σαλτάριζε από βάρκα σε βάρκα, ψάρευε, έβγαζε θαλασσινά-κυδώνια, φούσκες, πεταλίδες, μύδια, καλόγνωμες- βουτώντας στη θάλασσα σαν υδρόβιο. Τώρα, αν στο περιβάλλον προσθέσει κανείς και το μπουγάζι, όπως ο ίδιος το περιγράφει σε πολλά γραφτά του, μπορεί να βγάλει το συμπέρασμα, πως τα μικρά του χρόνια τα πέρασε σαν καλογεροπαίδι και σαν αγρίμι».

***

Σταυρωση_Φώτης Κόντογλου_Photis Kontoglou_Кондоглу, Фотис_Fotis Kontoğlu_ΚΑΠΝΙΚΑΡΕΑ_dsc_4759Ο Φώτης Κόντογλου στο βιβλίο του “Το Αϊβαλί η πατρίδα μου” αναφέρει χαρακτηριστικά:

«Μοιρολογώ την κουρσεμένη πατρίδα μου, τ’ Αϊβαλί της Μικράς Ασίας, και μαζί τη ζεστή φωλιά μου, το υποστατικό που ζούσα αποτραβηγμένος. Ήτανε ένα βραχόβουνο, μια χερσόνησο, που μ’ αφήσανε κληρονομιά οι μπαρμπάδες μου. Είχανε ζήσει και πεθάνει πάνου κει πάππου προσπάππου, καλόγεροι οι πιο πολλοί. Τώρα… κλαίγω για το χαμό του, μα το πόσο πονώ, καταλαβαίνω πως δε θα μπορέσω να το πω με λόγια ποτές μου. Τι να σημειώσω στο χαρτί χωρίς να κατατρακυλήσει κ’ ένα ζεματιστό δάκρυ, να λυώσει τα ψηφιά; Τ’ όνομα σου; Ή κατά που έπεφτε η αγιασμένη μεριά, που βρισκόσουν μια φορά, απάνω στην απέραντη επιφάνεια της γης;…Αγαπημένη γωνιά! Αγιασμένο βουνό!…Τα πάντα λησμονούν, μόνο η καρδιά τ’ ανθρώπου θυμάται και ματώνει…».

Δόξα. Ήχος πλ. β´.

Την ελεήμονα λευκότητα ενδεδυμένοι, σεπτοί Νεομάρτυρες της Μικράς Ασίας, παρίστασθε μεθ’ ημών, σήμερον αγαλλόμενοι, εν χαρμοσύνω ημέρα εορτής• Όθεν εν κατανύξει προς υμάς βοώμεν:
Χαίρετε ιερογενή στελέχη του Βυζαντίου, Ιεράρχαι θείοι, Γρηγορίου του Πέμπτου εκτυπώματα! Χαίρετε ουρανομήκεις κατάσκιοι κυπάρισσοι, οι της κτίσεως τη παναρμονίω δοξολογία, συνάψαντες την υμετέραν θεοδίψαστον αίνεσιν. Διο της πίονος Ιωνίας, οι πνευματόρρυτοι ποταμοί, Ιερείς πανσέβαστοι, Μοναχοί μακάριοι, και Χορέ αγνολαμπές Ανδρών και Γυναικών μετά Παιδίων και αρτιτόκων Βρεφών, εν αίμασιν εστομώσατε μισοχρίστων τον χειμάρρουν. Όθεν άφεσιν ημίν δωρήσασθε, και χαράν την αιώνιον.

Advertisements

Comments are closed.