iconandlight

Iconography and Hand painted icons

Βίος Αγίου Σάββα του Ηγιασμένου, Εκ του Συναξαριστού του Μακαρίου ιερομονάχου Σιμωνοπετρίτου

ΌΡΑΜΑ ΤΗΣ ΘΕΟΤΌΚΟΥ στη Λαυρα Αγίου Σάββα -The Vision Of The Theotokos Communing The Weary Fathers-theotokos communes (1)

Άγιος Σάββας ο Ηγιασμένος

Εορτάζει στις 5 Δεκεμβρίου

Βίος Αγίου Σάββα του Ηγιασμένου
Εκ του Συναξαριστού του Μακαρίου ιερομονάχου Σιμωνοπετρίτου

Ο Όσιος και Θεοφόρος πατήρ ημών Σάββας, ο άγγελος εν σώματι και της ερήμου της Παλαιστίνης πολιστής, γεννήθηκε στη Μουταλάσκη (σημ. Τάλας), μικρό χωριό της Καππαδοκίας, το 439. Ήδη σε ηλικία οκτώ ετών κατενόησε την ματαιότητα των εγκοσμίων και με καρδιά πλήρη θείου έρωτος προσήλθε στην Μονή των Φλαβιανών που ήταν κοντά στην γενέτειρά του. Παρά τις προσπάθειες των συγγενών του να τον απομακρύνουν, ο Σάββας έμεινε στην Μονή και γρήγορα μυήθηκε στην τάξη του μοναχικού βίου και ιδιαίτερα στην εγκράτεια και στην αποστήθιση του Ψαλτηρίου.

Μία ημέρα, την ώρα που εργαζόταν στον κήπο, του ήλθε η επιθυμία να φάη ένα μήλο. Μόλις όμως το έκοψε από το δέντρο, αμέσως κατανίκησε τον δαίμονα της γαστριμαργίας λέγοντας: «ωραίος ην εις όρασιν και καλός εις βρώσιν ο θανατώσας καρπός διά του Αδάμ, αυτού προτιμήσαντος του νοητού κάλλους το τοις σαρκίνοις οφθαλμοίς φανέν τερπνόν και των πνευματικών απολαύσεων την πλησμονήν της γαστρός τιμιωτέραν θεμένου, δι᾿ ου και ο θάνατος εις τον κόσμον εισήλθεν μη τοίνυν απονεύσω του κάλλους της εγκρατείας ψυχικώ τινι νυσταγμώ βαρηθείς ώσπερ γαρ πάσης καρποφορίας προηγείται άνθος, ούτως η εγκράτεια πάσης προηγείται αγαθοεργίας». Πέταξε το μήλο καταγής και το ποδοπάτησε, κατατροπώνοντας τον πειρασμό μέχρι τέλους του βίου του δεν έφαγε ποτέ του μήλο.

Το μικρό παιδί ήταν τόσο αποφασισμένο και είχε αποκτήσει τόση ωριμότητα, ώστε αφιερωνόταν στους αγώνες της νηστείας και της αγρυπνίας ωσάν έμπειρος ασκητής, και υπερέβαινε τους συμμοναστές του στην ταπείνωση, την υπακοή και την εγκράτεια. Μετά από δέκα χρόνια στην μονή, έλαβε την ευλογία του ηγουμένου να μεταβή στα Ιεροσόλυμα (456). Πληροφορήθηκε την φήμη του οσίου Ευθυμίου [20 Ιαν.] και με δάκρυα στα μάτια τον ικέτευσε να τον δεχθή μεταξύ των μαθητών του· ο όσιος γέροντας όμως τον έστειλε πρώτα στο κοινόβιο που διηύθυνε ο όσιος Θεόκτιστος [3 Σεπτ.] διότι δεν συνήθιζε να δέχεται αγενείους νέους μεταξύ των σκληραγωγημένων αναχωρητών της ερήμου.

Υπόδειγμα ταπείνωσης και αποκοπής του ιδίου θελήματος, ο Σάββας υπό την καθοδήγηση του Θεοκτίστου αφιέρωνε όλη την ημέρα στην υπηρεσία των αδελφών και περνούσε όλη την νύχτα δοξολογώντας τον Κύριο. Σε τέτοια τελειότητα αρετής είχε φθάσει, ώστε ο άγιος Ευθύμιος τον ονόμασε «παιδαριογέροντα».

Μετά την κοίμηση του οσίου Θεοκτίστου (469), ο Σάββας πήρε ευλογία να αποσυρθή και να ασκητεύση μόνος σ᾿ ένα σπήλαιο σε κάποια απόσταση από το κοινόβιο. Τις πέντε ημέρες της εβδομάδας προσευχόταν αδιαλείπτως σε απολύτη νηστεία, έχοντας ως εργόχειρο το πλέξιμο καλαθιών από φύλλα φοινίκων. Το Σάββατο και την Κυριακή ερχόταν στο κοινόβιο, για να εκκλησιαστή και να φάη στην τράπεζα με τους αδελφούς. Κατά την περίοδο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής (από 14 Ιανουαρίου έως την Κυριακή των Βαίων), ο όσιος Ευθύμιος συνήθιζε να τον παίρνη μαζί του στην έρημο Ρουβά για να ασκηθή στις υψηλότερες αρετές, πλησιάζοντας τον Κύριο εν σιωπή και απουσία κάθε ανθρωπίνης παρηγορίας. Έφθασε έτσι ο Σάββας στα μέτρα των μεγάλων ασκητών της ευσεβείας και μετά την κοίμηση του οσίου Ευθυμίου αποσύρθηκε οριστικώς στην αδυσώπητη έρημο για να αντιμετωπίση ολομόναχος τον Σατανά και τους δούλους του οπλισμένος μόνο με το σημείο του Σταυρού και την επίκληση του αγίου Ονόματος του Χριστού.

Μετά τέσσερα χρόνια στην έρημο, ένας άγγελος τον οδήγησε σ᾿ ένα σπήλαιο στο χείλος μιάς ρεματιάς της αριστερής όχθης του χειμάρρου των Κέδρων. Πέρασε πέντε χρόνια (478-483) αφιερωμένος στην προσευχή και στην θεωρία. Κατόπιν, έχοντας πληροφορία από τον Θεό ότι ήταν πλέον καιρός, άρχισε να δέχεται μαθητές. Σε καθέναν έδινε ένα κελλί σ᾿ ένα από τα πολλά σπήλαια της περιοχής και τους δίδασκε έμπρακτα τις αρετές του μοναχικού βίου. Καθώς οι μαθητές του είχαν φθάσει τους εβδομήκοντα, εισακούσθηκαν οι προσευχές του αγίου και ο Κύριος έκανε ν᾿ αναβλύση μία πηγή στην ρεματιά για την παρηγορία τους. Για τις κοινές Ακολουθίες οι αδελφοί συγκεντρώνονταν σ᾿ ένα μεγάλο σε σχήμα ναού σπήλαιο, το οποίο ανακάλυψε ο άγιος Σάββας οδηγούμενος από πύρινο στύλο. Η λαύρα μεγάλωνε αδιάκοπα, εκατόν πενήντα ασκητές εγκαταβίωναν εκεί, και μεγάλος ήταν ο αριθμός των προσκυνητών που προσέρχονταν, για να βρούν την υγεία τους και να προσφέρουν τα δώρα τους, χάρις στα οποία καλύπτονταν όλες οι ανάγκες των μοναχών, που έτσι απέφευγαν τις βιοτικές μέριμνες. Παρά την επιθυμία του να αποφύγη την ιερωσύνη, ο ταπεινός Σάββας αναγκάσθηκε να δεχθή την χειροτονία σε πρεσβύτερο, σε ηλικία πενήντα τριών ετών, για να διασφαλίση την σωστή τάξη του πνευματικού ποιμνίου του.

Σάββας ο Ηγιασμένος_Saint Sabbas the Sanctified_ св. Савва Освященный_ΣΑΒΒΑςΟ μεγάλος αριθμός των μαθητών δεν εμπόδισε ωστόσο τον πόθο του για την ησυχία, και κάθε χρόνο, πιστός στις συνήθειες του πνευματικού πατρός του Ευθυμίου, αποσύρονταν στα βάθη της ερήμου για την Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Μια χρονιά εγκαταστάθηκε στον λόφο του Καστελλίου, τον οποίο λυμαίνονταν δαίμονες. Αφού τους εξεδίωξε με τις προσευχές του, ίδρυσε εκεί ένα νέο κοινοβιακό μοναστήρι για ήδη δοκιμασμένους μοναχούς (492). Για εκείνους που είχαν μόλις αποτάξει τα εγκόσμια ίδρυσε ένα τρίτο καθίδρυμα, βόρεια της λαύρας, ώστε να διδαχθούν τα του ασκητικού βίου και να μάθουν από στήθους το Ψαλτήριο. Άφησε να εγκαταβιώνουν κατά μόνας μόνο οι έμπειροι μοναχοί, που είχαν ήδη αξιωθεί της διακρίσης των λογισμών και της νήψης, ήταν ταπεινοί τη καρδία και είχαν πλήρως αποκόψει το ίδιον θέλημα. Όσο για τους αγένειους νέους, τους έστελνε στο κοινόβιο του αγίου Θεοδοσίου [11 Ιαν]. Καθώς την εποχή εκείνη οι πολυάριθμοι μοναχοί της Παλαιστίνης ταράσσονταν από τις μηχανεύσεις των αιρετικών μονοφυσιτών, που αντιτίθεντο στην Σύνοδο της Χαλκηδόνος, ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Σαλούστιος όρισε τον άγιο Θεοδόσιο και τον άγιο Σάββα αρχιμανδρίτες και εξάρχους (494) όλων των μονών που εξαρτώντο από την Αγία Πόλη: τον Θεοδόσιο για τους κοινοβιάτες και τον Σάββα για τους αναχωρητές και τους κελλιώτες μοναχούς στις λαύρες. Φοβερός πολέμιος των δαιμόνων, ο άγιος Σάββας ήταν όλος πραότητα και διάκριση έναντι των ανθρώπων. Έτσι, όταν δύο φορές κάποιοι από τους μοναχούς του στράφηκαν εναντίον του (490 και 503), ο όσιος γέροντας αποσύρθηκε οικειοθελώς δίχως να προσπαθήση να δικαιολογηθή η να επιβάλη την εξουσία του, και εδέχθη να επανέλθη στην θέση και το αξίωμά του μόνον κατόπιν επίμονης παρακλήσεως του Πατριάρχου.

Έχοντας κατακτήσει την μακαρία απάθεια, ακλόνητα προσηλωμένος στον Κύριο, ο άγιος Σάββας ειρήνευε τα θηρία, θεράπευε τους αρρώστους και με τις προσευχές του έφερνε ευεργετικές βροχές στην περιοχή εκείνη που την έπληττε ξηρασία και λιμός. Ίδρυσε και άλλα μοναστήρια, ώστε πέρα από το λειτούργημα του εξάρχου των ερημιτών ήταν ηγούμενος επτά μοναστηριών. Ο οικιστής αυτός της ερήμου καθοδηγούσε με σύνεση τις λεγεώνες των πνευματικών πολεμιστών του και προσπαθούσε να τις διατηρήση στην ενότητα της πίστεως. Το 512 εστάλη μαζί με άλλους μοναχούς στην Κωνσταντινούπολη, στον αυτοκράτορα Αναστάσιο (491-518), που ευνοούσε τους μονοφυσίτες, για να στηρίξη την ορθοδόξη πίστη και να αποσπάση φορολογικές ελαφρύνσεις υπέρ της Εκκλησίας των Ιεροσολύμων. Ο πτωχός, ταπεινός και ρακένδυτος αυτός ασκητής, τον οποίον οι φρουροί των ανακτόρων στην αρχή τον απομάκρυναν νομίζοντάς τον ζητιάνο, έκανε μεγάλη εντύπωση στον αυτοκράτορα, και καθ᾿ όλη την μακρά παραμονή του στην Βασιλεύουσα, ο Αναστάσιος συχνά τον καλούσε στο παλάτι για να ωφεληθή από τις διδαχές του. Επιστρέφοντας στην Παλαιστίνη, ο άγιος Σάββας αναγκάσθηκε να αγωνισθή πεισματικά ενάντια στις μηχανεύσεις του αιρετικού πατριάρχη Αντιοχείας Σεβήρου. Το 516, ο Σεβήρος, έχοντας εκ νέου παρασύρει τον αυτοκράτορα στα δίχτυα της πλάνης, κατόρθωσε να εκδιώξη τον άγιο Ηλία [20 Ιουλ.] από τον πατριαρχικό θρόνο των Ιεροσολύμων. Με προτροπή όμως του οσίου Σάββα και του οσίου Θεοδοσίου, έξι χιλιάδες μοναχοί συγκεντρώθηκαν για να πείσουν τον διάδοχό του Ιωάννη να υπεραμυνθή της Συνόδου της Χαλκηδόνος. Καθώς μετά από αυτήν την διαδήλωση ο αυτοκράτορας ήταν έτοιμος να κάνη χρήση βίας, ο Σάββας του έστειλε εξ ονόματος όλων των μοναχών των Αγίων Τόπων μία θαρραλέα αναφορά. Την ίδια χρόνια (518) πέθανε ο Αναστάσιος και, δόξα τω Θεώ, ο διάδοχός του Ιουστίνος Α´ (518-527) υπερασπίσθηκε την ορθόδοξη Πίστη και διέταξε να εγγραφή η Σύνοδος της Χαλκηδόνος στα ιερά δίπτυχα. Ο άγιος Σάββας εστάλη τότε στην Σκυθόπολη και στην Καισάρεια για να αναγγείλη ο ίδιος την νίκη, εν μέσω της γενικής χαράς.

Το 531, μετά την αιματηρή εξέγερση των Σαμαρειτών, ο Γέροντας εστάλη εκ νέου στην Κωνσταντινούπολη, στον ευλαβή αυτοκράτορα Ιουστινιανό (527-565), ζητώντας την συνδρομή και την προστασία του. Επιστρέφοντας προφήτευσε στον αυτοκράτορα την επανάκτηση της Ρώμης και της Αφρικής καθώς και την οριστική νίκη επί του μονοφυσιτισμού, του νεστοριανισμού και του ωριγενισμού, που θα αποτελούσε την δόξα της βασιλείας του.

Επιστρέφοντας στα Ιεροσόλυμα, ο άγιος Σάββας έγινε δεκτός με μεγάλες χαρές και ο ακαταπόνητος αυτός εργάτης του Κυρίου βρήκε τον χρόνο να ιδρύση άλλη μία μονή, την λεγομένη του Ιερεμίου, προτού αποσυρθή οριστικά στην Μεγάλη Λαύρα. Σε ηλικία ενενήντα τριών ετών, ασθένησε και εκοιμήθη ειρηνικά εν Κυρίω την Κυριακή 5 Δεκεμβρίου 532. Το σκήνωμά του, το οποίο θαυματουργικώς διατηρήθηκε άφθορο, κατατέθηκε αρχικά στην Λαύρα, παρουσία πλήθους μοναχών και λαικών. Την εποχή των σταυροφοριών μεταφέρθηκε στην Βενετία και πρόσφατα επεστράφη στην Μονή του (26 Οκτωβρίου 1965).

Η Λαύρα του Αγίου Σάββα έγινε στην συνέχεια κοινοβιακή Μονή και διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στην ιστορία του μοναχισμού και της Εκκλησίας στην Παλαιστίνη. Μεγάλος ο αριθμός των Αγίων που εγκαταβίωσαν εκεί: Ιωάννης ο Δαμασκηνός [4 Δεκ.], Κοσμάς του Μαϊουμά [14 Οκτ.], Στέφανος [28 Οκτ.], Ανδρέας Κρήτης [4 Ιουλ.], κ.α. Εκεί συνετάχθη και καθιερώθη το Τυπικόν που ακόμη και σήμερα κανονίζει τις Ακολουθίες μας, και εκεί εγράφησαν πολλοί από τους ύμνους της Εκκλησίας μας.

Πηγή: Νέος Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας, υπό Μακαρίου ιερομονάχου Σιμωνοπετρίτου, εκδ. Ίνδικτος, τόμος Δ’, Δεκέμβριος. Σελ. 51..

Απολυτίκιον Αγίου Σάββα Ηγιασμένου, Ήχος πλ. δ’.

Ταις των δακρύων σου ροαίς, της ερήμου το άγονον εγεώργησας· και τοις εκ βάθους στεναγμοίς, εις εκατόν τους πόνους εκαρποφόρησας· και γέγονας φωστήρ, τη οικουμένη λάμπων τοις θαύμασι, Σάββα Πατήρ ημών Όσιε, Πρέσβευε Χριστώ τω Θεώ, σωθήναι τας ψυχάς ημών.

Advertisements

Comments are closed.