iconandlight

Iconography and Hand painted icons


Ο Θεός δεν μπορεί να ηττηθεί, αναθέσατε τη μάχη σας στον Έναν, τον Ισχυρότερο από εσάς και ο Ένας αυτός ισχυρότερος θα πολεμήσει νικηφόρα για εσάς. Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς

Ιγνάτιος ο Θεοφόρος _Christ and child St. Ignatios_ Христос и ребенок Св. Игнатий Богоносец 386606_327648280579362_790207224_nΆγιος Ιγνάτιος ο Θεοφόρος, επίσκοπος Αντιοχείας, ανακομιδή των ιερών Λειψάνων του.

Εορτάζει στις 29 Ιανουαρίου

Ομιλία
Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς

Μη είπης• τίσομαι τον εχθρόν, αλλ ‘ υπόμεινον τον Κύριον, ίνα σοι βοηθήση.(αποδ. νεοελληνικά: Μη είπης ότι θα εκδικηθώ και θα τιμωρήσω τον εχθρόν μου. Αλλά δείξε υπομονήν απέναντι του Κυρίου, και εις αυτόν ανάθεσε την αποδόσιν του δικαίου σου, δια να σε βοηθήση και σε προστατεύση. ) ( Παροιμίες, 20:22 ).

Μην είσαστε εκδικητικοί· μην ανταποδίδετε το κακό με άλλο κακό. Είναι αρκετό το κακό από τον πλησίον σας! Αν του το ανταποδώσετε, χωρίς αμφιβολία θα διπλασιάσετε το κακό στον κόσμο. Αν δεν του το ανταποδώσετε, τότε έχει περιθώριο να κατακάψει την πονηριά του με τη μετάνοια. Με την υπομονή και τη συγχώρεση, θα μειώσετε το κακό στον κόσμο.
Μην είσαστε εκδικητικοί· μην ανταποδίδετε το κακό με άλλο κακό, αλλά να υπομένετε τον Κύριο. Εκείνος βλέπει και θυμάται και εν καιρώ, τόσο εσείς όσο κι αυτός που σας κάνει κακό, θα γνωρίσετε ότι ο Θεός βλέπει και θυμάται.

Εσείς αναρωτιέστε: τί κατάφερα που δεν ανταπέδωσα το κακό; Κάνατε, στη δεδομένη κατάσταση, την πιο σοφή πράξη στον κόσμο: αναθέσατε τη μάχη σας στον Έναν, τον Ισχυρότερο από εσάς και ο Ένας αυτός ισχυρότερος θα πολεμήσει νικηφόρα για εσάς. Αν εσείς μόνοι σας μπείτε σε διαμάχη μ’ εκείνον που σας έκανε το κακό, μπορεί να ηττηθείτε. Αλλά ο Θεός δεν μπορεί να ηττηθεί. Συνεπώς παραδώστε τον έλεγχο της μάχης σας στον νικηφόρο και ακαταγώνιστο Έναν Θεό και, εγκαρτερήσατε με υπομονή.

Διδαχθείτε από το μικρό παιδί. Αν κάποιος επιτεθεί σ’ ένα παιδί, όταν οι γονείς του είναι παρόντες, το παιδί δεν ανταποδίδει την επίθεση με αντεπίθεση, αλλά μάλλον προσβλέπει στους γονείς του κλαίγοντας. Το παιδί γνωρίζει πως οι γονείς του θα το προστατεύσουν. Πώς είναι δυνατόν να μην γνωρίζετε αυτό που γνωρίζει ένα μικρό παιδί; Ο ουράνιος Γονέας είναι πάντα δίπλα σας. Έτσι λοιπόν μην είσαστε εκδικητικοί και μην επιστρέφετε το κακό· μάλλον να προσβλέπετε στον Γονέα σας με δάκρυα. Μόνο μ’ αυτόν τον τρόπο θα κατοχυρώσετε τη νίκη με το μέρος σας στη μάχη σας με κακούς ανθρώπους.

Κύριε Παντοκράτωρ, Συ που είπες «εμοί εκδίκησις, εγώ ανταποδώσω» (Ρωμ. 12, 19 και Εβρ. 10,30), προστάτευσέ μας από τους άδικους με τον κραταιό βραχίονά Σου και απότρεψέ μας από την εκδίκηση. Νουθέτησέ μας με το Άγιο Πνεύμα Σου, για να κατανοήσουμε ότι μεγαλύτερη ανδρεία είναι να υπομένεις παρά να εκδικείσαι.

Σοι πρέπει πάσα δόξα, τιμή και προσκύνησις εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
(Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς, Ο Πρόλογος της Αχρίδος, Ιούνιος, εκδ. Άθως, σ. 189-190)Ιγνάτιος ο Θεοφόρος_Christ-St. Ignatios_Христос и ребенок Св. Игнатий Богоносец-θεοφ.2300Άγιος Παΐσιος Αγιορείτης

ρέ παιδιά, έχετε λίγη εµπιστοσύνη στον Χριστό! ‘Όλα όσα παραχωρεί και µας βρίσκουν, για το καλό µας το κάνει! Κι αν δεν δει ότι θα βγει κάτι καλό, δεν επιτρέπει τίποτα το άσχημο!

Ξέρει ο Θεός. Έχει πρόνοια για το πλάσμα Του.” Άμα κάνη κανείς υπομονή, έρχονται τα πράγματα στην θέση τους. Τα οικονομάει ο Θεός. Χρειάζεται όμως υπομονή χωρίς λογική. Αφού ο Θεός βλέπει, παρακολουθεί, να παραδίνεται εν λευκώ στον Θεό. Βλέπεις, ο Ιωσήφ (Γεν 37,20) δεν μίλησε, όταν τον πούλησαν οι αδελφοί του για δούλο. Μπορούσε να πη: “Είμαι αδελφός τους”. Δεν μίλησε όμως, και μετά μίλησε ο Θεός και τον έκανε βασιλιά. Άμα όμως κανείς δεν κάνη υπομονή, είναι βάσανο.

Έχω δει ψυχές που αδικήθηκαν, αλλά υπέμειναν την αδικία με καλούς λογισμούς και τους έλουσε η Χάρις σ’ αυτήν την ζωή.

Αν σκεφτόμασταν ότι ο πιο αδικημένος είναι ο Χριστός, θα δεχόμασταν με χαρά την αδικία. Όταν δέχεσαι την αδικία και δικαιολογείς τον πλησίον σου, δέχεσαι τον πολυαδικιμένο Χριστό στην καρδιά σου. Τότε ο Χριστός μένει με το ενοικιοστάσιο μέσα σου και σε γεμίζει με ειρήνη και αγαλλίαση. Για δοκιμάστε, βρε παιδιά, να ζήσετε αυτήν την χαρά! Να μάθετε να χαίρεσθε με αυτήν την πνευματική χαρά, όχι με την κοσμική. Πάσχα θα έχετε τότε κάθε μέρα. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη χαρά από την χαρά πού νιώθεις, όταν δέχεσαι την αδικία.

Γι΄ αυτό οι αδικημένοι είναι τα πιο αγαπημένα παιδιά του Θεού. Γιατί ως αδικημένοι έχουν στην καρδιά τους τον αδικημένο Χριστό και αγάλλονται στην εξορία και στην φυλακή σαν να βρίσκωνται στον Παράδεισο, διότι, όπου Χριστός εκεί Παράδεισος.

Τις δοκιμασίες να τις δεχόμαστε με υπομονή, χωρίς στενοχώρια, σαν ευλογία του Θεού. Όταν κάποιος μας αδικεί, πρέπει να χαιρόμαστε και να θεωρούμε αυτόν που μας αδικεί μεγάλο ευεργέτη. Διότι γίνεται αιτία αποταμιεύσεως μας στην άλλη ζωή. Με τις δοκιμασίες που επιτρέπει ο Θεός μας κάνει να ετοιμαζόμαστε για την ουράνια βασιλεία Του, έχοντας στο χέρι του το διαβατήριο των δοκιμασιών.

Όταν συκοφαντηθούμε ή αδικηθούμε είτε από επιπόλαιους είτε από πονηρούς ανθρώπους, που έχουν κακότητα και διαστρέφουν και την αλήθεια, εάν μπορούμε, καλά είναι να μη θέλουμε να δικαιωθούμε, όταν η αδικία αφορά μόνον το άτομό μας. Ας συνεχίζουν οι άνθρωποι που έχουν ως τυπικό να κρίνουν και να κατακρίνουν, να μας αδικούν, γιατί συνέχεια με τον τρόπο τους αυτόν μας ετοιμάζουν χρυσά στεφάνια για την αληθινή ζωή. Φυσικά, όσοι είναι κοντά στον Θεό ποτέ δεν καταριούνται, γιατί δεν έχουν κακότητα αλλά όλο καλωσύνη και ό,τι κακό κι αν πετάξη κανείς σ’ αυτούς τους αγιασμένους ανθρώπους αγιάζεται, και αισθάνονται μεγάλη, κρυφή χαρά.

Ο άνθρωπος ,αν θέλη να μη βασανίζεται, πρέπει να πιστέψη στο « χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν », που είπε ο Χριστός. Να απελπισθή δηλαδή από τον εαυτό του με την καλή έννοια και να πιστέψη στην δύναμη του Θεού. Όταν κανείς απελπισθή με την καλή έννοια από τον εαυτό του ,τότε βρίσκει τον Θεό.
«Την πάσαν ελπίδα μου εις σε ανατίθημι »Δεν αφήνουμε το Θεό νοικοκύρη να μας κυβερνάει• γι’ αυτό ταλαιπωρούμαστε. Πρέπει να αφήσουμε εν λευκώ τον εαυτό μας και το μέλλον μας στη Θεία Πρόνοια, στο θείο θέλημα, και ο Θεός θα μας φροντίσει. Να έχουµε απόλυτη εµπιστοσύνη.
Ας αναθέσουμε τον εαυτό μας, τα παιδιά μας, την οικογένειά μας, την ζωή μας ολόκληρη στον Χριστό ο οποίος σαν Θεός που είναι μπορεί να μας περάσει μέσα από την φωτιά και την τρικυμία χωρίς να πάθουμε το παραμικρό.

Ο Καλός Θεός όλα θα τα οικονομήση με τον καλύτερο τρόπο, αλλά χρειάζεται πολλή υπομονή και προσοχή, γιατί πολλές φορές, με το να βιάζωνται οι άνθρωποι να ξεμπλέξουν τα κουβάρια, τα μπλέκουν περισσότερο. Ο Θεός με υπομονή τα ξεμπλέκει.

Δεν είναι τίποτε δύσκολο για τον Θεό ούτε για έναν Άγιο. Το εμπόδιο σ’ εμάς τους ανθρώπους είναι η ολιγοπιστία, με την οποία εμποδίζουμε τις μεγάλες θείες δυνάμεις να μας πλησιάσουν.
Και ενώ υπάρχει τόσο μεγάλη δύναμη δίπλα μας, εμείς, επειδή υπάρχει μέσα μας σε μεγάλο βαθμό το ανθρώπινο στοιχείο, δεν μπορούμε να καταλάβουμε το θείο, που ξεπερνάει όλου του κόσμου τις ανθρώπινες δυνάμεις, γιατί οι θείες δυνάμεις είναι παντοδύναμες.
Καθόμαστε πολλές φορές άδικα, ώρες ολόκληρες, για να βρούμε μόνοι μας λύση σε ένα θέμα, χρησιμοποιώντας όλη την απειρία μας.
Το κεφάλι μας γίνεται κουδούνι, τα μάτια μας τσούζουν, ο ύπνος δεν μας πιάνει, γιατί μας έχει πιάσει το ταγκαλάκι με επίμονες σκέψεις.
Τελικά βρίσκουμε μία λύση, αλλά μετά ο Θεός μας βρίσκει άλλη, καλύτερη λύση, που δεν την είχαμε σκεφθή εμείς, και μας μένουν ο πονοκέφαλος και τα ξενύχτια. Όσο και αν είναι σωστή η δική μας σκέψη, όταν δεν είναι ο Θεός μπροστά, το κεφάλι κουράζεται και έρχεται πονοκέφαλος, ενώ η προσευχή με την εμπιστοσύνη στον Θεό ξεκουράζει.
Γι’ αυτό ας αφήνουμε με εμπιστοσύνη στον Θεό τα δυσκολοκατόρθωτα ανθρωπίνως και να μη στηριζώμαστε στις δικές μας ανθρώπινες προσπάθειες, και Εκείνος θα κάνη ο,τι είναι καλύτερο.

Όσοι πονάνε πολύ και για την σωτηρία όλου του κόσμου και βοηθάνε με τον τρόπο τους (αγωνιζόμενοι) και εμπιστεύονται τον εαυτό τους ταπεινά στα χέρια του Θεού, αυτοί νιώθουν και την μεγαλύτερη χαρά του κόσμου, και η ζωή τους τότε είναι μια συνεχής δοξολογία, γιατί φτερουγίζουν εσωτερικά σαν άγγελοι, δοξολογώντας μέρα-νύχτα τον Θεό.

Οι φιλότιμοι, επειδή κινούνται στον ουράνιο χώρο της δοξολογίας, δέχονται με χαρά και τις δοκιμασίες και δοξάζουν τον Θεό και για αυτές, όπως και για τις ευλογίες, και δέχονται συνέχεια την ευλογία του Θεού από όλα και λιώνουν εσωτερικά τότε από ευγνωμοσύνη στο Θεό, την οποία δηλώνουν με κάθε πνευματικό τρόπο, σαν παιδιά του Θεού.

***

Απολυτίκιον Αγίου Ιγνατίου του Θεοφόρου.
Ήχος δ’.

Και τρόπων μέτοχος, και θρόνων διάδοχος, των Αποστόλων γενόμενος, την πράξιν εύρες θεόπνευστε, εις θεωρίας επίβασιν, διά τούτο τον λόγον της αληθείας ορθοτομών, και τη πίστει ενήθλησας μέχρις αίματος, Ιερομάρτυς Ιγνάτιε, Πρεσβεύε Χριστώ τω Θεώ, σωθήναι τας ψυχάς ημών.


God cannot be defeated, you have relinquished your struggle to the One Stronger than yourself and the Stronger will victoriously fight for you. Saint Nikolai Velimirovič

Ιγνάτιος ο Θεοφόρος_ Св. Игнатий Богоносец епископ Антиохийски_ St. Ignatius of Antioch__291722-child1

St. Ignatius of Antioch “Theophorus”

Commemorated on December 20 and January 29 (Translation of Relics)

Homily:
About revenge and the Avenger
by Saint Nikolai Velimirovič

“Say not, I will repay evil! Trust in the Lord and He will help you” (Proverbs 20:22).

Do not be vengeful; do not return evil for evil. The evil from your neighbor is sufficient. If you return evil for evil to him, you will double the evil in the world. If you do not return evil for evil to him, he can still burn out his evil through repentance. Thus, you will reduce evil in the world through patience and forgiveness.

Do not be vengeful; do not return evil for evil. “But wait on the Lord,” He sees and remembers and, in your time, even you and your evil doer will know that God sees and remembers. You ask yourself: What have I done in that I have not returned evil for evil? You have done the wisest deed that you could do in the given situation, i.e.; you have relinquished your struggle to the One Stronger than yourself and the Stronger will victoriously fight for you. If you enter into battle with the evil doer you might be defeated. But God cannot be defeated. Therefore, relinquish your struggle to the Victorious and Undefeated One and patiently wait.

Learn from a small child. If someone attacks a child in the presence of his parents, the child does not return the attack by attacking but rather looks at his parents and cries. The child knows that his parents will protect him. How is it that you do not know what a little child knows? Your heavenly Parent is constantly beside you. That is why, do not be vengeful; do not return evil for evil rather look at your Parent and cry. Only in this way will you guarantee victory for yourself in conflict with evil men.

O Almighty Lord Who said: “Vengeance is Mine” (Romans 12:19 Hebrews 10:30), protect us from the unrighteous ones by Your almighty hand and restrain us from vengeance. Counsel us by Your Holy Spirit that the greater heroism is to endure rather than to avenge.

To Thee be glory and praise forever. Amen.
http://prologue.orthodox.cn/June19.htm

***

Ιγνάτιος ο Θεοφόρος_ Св. Игнатий Богоносец епископ Антиохийский_ St. Ignatius of Antioch__0_1ba65e_27230d7c_origThe holy martyrs, seized with the love of Christ, were like unquenchable flames. This love eased their sufferings and made their deaths sweet. St. Chrysostom says of St. Ignatius: “He put off his body with as much ease as one takes off his clothes.” Traveling to Rome to his death, Ignatius feared only one thing: that Christians would somehow prevent his martyrdom for Christ, by their prayers to God or in some outward manner. Therefore he continually implored them, in writing and in speech, not to do this. “Forgive me,” he said. “I know what is for my benefit. I but begin to be a disciple of Christ when I desire nothing, either visible or invisible, save to attain Christ. May every diabolical torture come upon me: fire, crucifixion, wild beasts, the sword, tearing asunder, the crushing of my bones, and the dismemberment of my whole body–only that I may receive Jesus Christ. It is better for me to die for Christ than to reign to the ends of the earth…. My love is nailed to the Cross, and there is no fire of love in me for any earthly thing.” When he was brought to the circus, he turned to the people with these words: “Citizens of Rome, know that I am not being punished for any crime, neither have I been condemned to death for any transgression, but rather for the sake of my God, by Whose love I am overcome and Whom I insatiably desire. I am His wheat, and the teeth of the wild beasts will grind me to be His pure bread.” When he had been devoured by the wild beasts, by God’s providence his heart remained among the bones. When the unbelievers cut open the saint’s heart, they saw inside, inscribed in golden letters, the name Jesus Christ.
The Prologue of Ohrid: Lives of Saints, Hymns, Reflections and Homilies for Every Day of the Year (Two Volumes) by St. Nikolai Velimirovic
http://prologue.orthodox.cn/December20.htm

When an unexpected misfortune happens to us who are innocent, we should not immediately grieve, but rather we should try to see God’s providence in the situation.
Saint Nikolai Velimirovic

For our love for God is demonstrated above all by the way we endure trials and temptations.
Saint Gregory Palamas

Saint Paisios of Mount Athos

Completely have trust in God, leave everything in His hands, and believe that His love will act for your own benefit. Then God will take care of everything, because there is nothing He cannot do; everything is easy for Him. The difficult thing is for man to decide to humble himself and leave everything to God’s providence and love.

God’s help can’t be obstructed, neither by men nor demons. Nothing is difficult for God or a Saint. The obstacle for us humans is our lack of faith, which prevent the great divine energies from coming to us. And while there is such a great power next to us, we, because there is such a great amount of the human element in us, cannot understand the divine energies which exceed all of the world’s human powers, because they are omnipotent… we can leave to God those activities which are difficult to achieve by human means and not be dependent upon our human efforts, reassured that God will do what is best.

When we consider that the most wrongly accused is Christ, we would receive injustice with joy. I have seen injured souls who have endured injustice with good thoughts, and have been showered with God’s Grace in this life. 

The just person is usually given the worst position, or may even lose his position to others. They abuse him and step all over him. Don’t we have the saying, “They walk over corpses; they stop at nothing?” But the more people push the just and righteous person down, the more the Good God lifts him up, like a cork. It’s not easy though and it takes a lot of patience. Patience clears up so many things.

When someone lives according to the Gospel, he is entitled to divine help. He walks with Jesus Christ. What can we say? The man has earned His blessing. This is the foundation of it all. Once that is given, there is nothing to fear. The important thing is that Christ, Panaghia and the Saints should find rest in everything we do, and when that happens, we will have their blessing and the Holy Spirit will overshadow us. Honesty is the most precious Holy Cross. If someone is dishonest even if he has a piece of the Honourable Cross on him, it’s like he has nothing. But if one is honest, he has God’s help even though he doesn’t have a piece of the Honourable Cross. Now, if he has both, well, then he’s got everything!

A pious family man had suffered many injustices in his work. But he was full of kindness and endured it all without complaining. He came to the Kalyvi once and told me all about it and then asked me, “What do you advise me to do?”
“What you should do,” I said, “is to expect the divine justice and the divine return and to be patient. Nothing is lost. In this way, you are putting ‘money’ in God’s ‘Savings Bank’. You will surely receive dividends in the next life, for all the trials you are going through now. You should know that the Good Lord rewards the unfairly treated person even in this life. And if He does not always reward him, He will surely do so with his children. God knows. He has providence for His creature. Where there is patience, things fall into place. God provides. We need patience, not logic. Since God is watching, He is observing us, we must surrender unconditionally to Him. You see, the Righteous Joseph did not say a thing when his brothers sold him into slavery. He could have said, ‘I am their brother’. But he said nothing, until God spoke and made him king (Gen 37:20 f.). But when one has no patience, he suffers.

When someone is wronged in this life either by men or by demons, God does not worry, because the soul bene­fits as a result.
Saint Paisios of Mount Athos

Troparion St. Ignatius of Antioch (Tone 4)

By sharing in the ways of the Apostles, you became a successor to their throne. Through the practice of virtue, you found the way to divine contemplation,O inspired one of God; by teaching the word of truth without error, you defended the Faith,even to the shedding of your blood. Hieromartyr Ignatius, entreat Christ God to save our souls.

Kontakion of Ignatius the God-Bearer in the Third Tone

The divine and brilliant day of thine illustrious contests doth proclaim to all mankind Him that was born of a Virgin; for it was for Him that thou didst thirst to delight in, and didst haste to be devoured by beasts in thy longing. Hence, O glorious Ignatius, the name God-bearer was rightly given to thee.


Άγιος Ισαάκ ο Σύρος, όποιος είναι ξένος της ειρήνης, αυτός είναι ξένος και της χαράς• Λόγος ΝΗ΄: Περί της βλάβης από τον ανόητο ζήλο..

Ισαάκ Σύρος_ St. Isaac of Syria_ Св. Исаак Сирин_DSC_7570ΦΥΣ

Άγιος Ισαάκ ο Σύρος ο μέγας ησυχαστής
Όσιος Εφραίμ ο Σύρος
Όσιος Παλλάδιος Eπίσκοπος Ελενουπόλεως
Όσιος Ιάκωβος ο Ασκητής

Εορτάζει στις 28 Ιανουαρίου

Ο  Άγιος Παΐσιος έλεγε: «Αν πήγαινε κανείς στο Ψυχιατρείο και διάβαζε στους ασθενείς τον Αββά Ισαάκ, θα γίνονταν καλά όσοι πιστεύουν στον Θεό, γιατί θα γνώριζαν το βαθύτερο νόημα της ζωής». Στις Επιστολές του ο Γέροντας γράφει: «Πολύ βοηθά η μελέτη στα Ασκητικά του Αββά Ισαάκ, διότι και το βαθύτερο νόημα της ζωής δίνει να καταλάβει κανείς και κάθε είδους μικρό ή μεγάλο κόμπλεξ και εάν έχει ο άνθρωπος που πιστεύει στο Θεό τον βοηθάει για να το διώξη. Η ολίγη μελέτη στον Αββά Ισαάκ αλλοιώνει την ψυχή με τις πολλές της βιταμίνες». 

«Μια μέρα με ρώτησε ο παπα-Τύχων: – Εσύ παιδί μου, τι βιβλία διαβάζεις; Του απάντησα: – Αββά Ισαάκ. – Πά, πά , πά , παιδί μου, αυτός ο άγιος είναι μεγάλος! Ούτε έναν ψύλλο δεν σκότωνε ο Αββάς Ισαάκ. Ήθελε με αυτό που είπε να τονίση την μεγάλη πνευματική ευαισθησία του Αγίου». [Οσίου Παϊσίου Αγιορείτου, Αγιορείται Πατέρες και αγιορείτικα,]

Έλεγε ότι το βιβλίο του Αββά Ισαάκ αξίζει όσο ολόκληρη πατερική βιβλιοθήκη. Στο βιβλίο (των ασκητικών του Αγίου Ισαάκ)που διάβαζε, κάτω από την εικόνα του Αγίου, που κρατά στο χέρι του ένα φτερό και γράφει, σημείωσε: «Αββά μου, δος μου την πέννα σου να υπογραμμίσω ολόκληρο το βιβλίο σου». (Αξίζει δηλαδή να υπογραμμισθή ολόκληρο το κείμενο». (Ιερομονάχου Ισαάκ, βίος Γέροντος Παϊσίου του Αγιορείτου σελ. 248).

Στο µηναίο του Ιανουαρίου στις 28, που εορτάζεται ο Άγιος Εφραίµ ο Σύρος πρόσθεσε τα εξής: «…και Ισαάκ του µεγάλου ησυχαστού και πολύ αδικηµένου».Ισαάκ του µεγάλου ησυχαστού και πολύ αδικηµένουавтограф старца Паисия

Ο Άγιος Γέροντας της Αίγινας Ιερώνυμος ο Καππαδόκης συμβούλευε τα πνευματικά του παιδιά: «Να μην περάσει μέρα χωρίς να διαβάσεις έστω και μια σελίδα από τον αββά Ισαάκ. Εγώ πολύ τον αγαπώ τον ευλογημένο, γέροντά μου τον έχω, έστω ένα φύλλο την ημέρα.
Εκεί θα βλέπεστε σαν σε καθρέφτη.
Είναι καθρέφτης ο Ισαάκ. Να βλέπετε δηλ. που βρίσκεσθε.
Επίσης, είναι το θερμόμετρο ο Ισαάκ.
Εκεί μέσα θα βλέπεις τον εαυτόν σου.
Εις τον Ισαάκ θα βλέπεις τους λογισμούς σου: τι μελετούν; Τα πόδια σου που βαδίζουν; Φως τα μάτια σου αν βλέπουν.
Στον Ισαάκ, θα βρεις πολλούς και σωστούς τρόπους, απλανείς, δια να βοηθηθείς πνευματικά.
Του Ισαάκ του Σύρου τους Λόγους, μετά τις δέκα φορές πού θα τους διάβασης, τότε θα καταλάβεις την αξία τους!»

«Ο Ισαάκ ο Σύρος κρύβει ένα µεγάλο θησαυρό. Ανοίξετέ τον, διαβάσετέ τον πλουτίσατε πνευµατικά... Αν δεν έχεις Ισαάκ Σύρο, και αν δεν έχεις λεφτά να τον αγοράσης, να πάρης µια τσάντα και να βγης να ζητήσης χρηµατα και να τον πάρης… Όταν το διαβάζης και χαίρεσαι και ελέγχεσαι… Να διαβάζετε ένα φύλλο την
ηµέραν, να βλέπεσθε σαν σε καθρέφτη».

Γράφει ο μακαριστός κυρ Φώτης Κόντογλους για τον αββά Ισαάκ τον Σύρο
“…Aς μη σιμώση κανένας σε τούτη την ατίμητη κιβωτό μ’ ελαφρύν λογισμό, αλλά με φόβο και με τρόμο. Γιατί αλλοιώς, άδικα θα θελήση να δροσιστή απ’ αυτή την αγιασμένη βρύση όποιος έχει τη γέψη του χαλασμένη από τα θολά και φαρμακερά πιοτά του κόσμου.
“Για τον άγιο Iσαάκ μπορεί να πη κανένας πως η Σοφία κάθισε σαν μέλισσα χρυσή απάνω στο στόμα του. Όχι η σοφία των σοφών, η μάταια κ’ η σαστισμένη, αλλ’ η αμάραντη, η πηγή της αφθαρσίας, που ελευθερώνει αληθινά όποιον την κατέχει…
“K’ επειδή το Πνεύμα το Άγιο μιλά με το στόμα του, τα λόγια του είναι εξαίσια στο κάλλος, από θείον οίστρον πυρπολημένα. Για τούτο, μ’ όλο που γράφει τόσα πολλά ο τρισμακάριος, απομένει μέσα στο πνεύμα μας μια ιερή σιωπή, σαν να μη μίλησε κανένας, παρά σαν να ακούμε ένα μακρινό αντιλάλημα κάποιας θάλασσας που δεν τη βλέπουμε…
“Tο μάτι του βλέπει τον ήλιο χωρίς να θαμπώση. Σαν αητός εξαίσιος βγαίνει μέσ’ από τα σύννεφα και πετά ατάραχος απάνω από τα μελανά βουνά, αγναντεύοντας το βαθύ πέλαγος, σε καιρό που εμείς καθόμαστε μέσα σ’ ένα στενοπήγαδο, και κράζουμε να μας ελεήση… Ισαάκ ο Σύρος_ St. Isaac of Syria_ Св. Исаак Сирин_A-67-St-Isaac-Above-all

Η γλυκύτατη μελωδία των λόγων Του Θεού (Άγιος Ισαάκ ο Σύρος)

 1. Διηγούνται για ένα πουλί που το λένε σειρήνα, ότι όποιος ακούσει τη μελωδική φωνή του, τόσο πολύ αιχμαλωτίζεται, ώστε το ακολουθεί στην έρημο και ξεχνάει εξαιτίας του και τις ανάγκες της ίδιας του της ζωής και, στερούμενος τα απαραίτητα, πέφτει και πεθαίνει. Κάτι τέτοιο συμβαίνει και στην ψυχή. Όταν δηλ. εμπέσει μέσα της η ουράνια γλυκύτητα, τότε, από τη γλυκιά μελωδία των λόγων του Θεού, που τα αισθανόμαστε στο νου μας, ολόκληρη η ύπαρξή μας ακολουθεί το δρόμο της μελωδίας αυτής, με αποτέλεσμα να ξεχάσει τις σωματικές ανάγκες αυτής της ζωής, και ακόμη, να χάσει και την όρεξη για φαγητό, και να υψωθεί, από τούτη τη ζωή, προς το Θεό. (287).
 (Από το βιβλίο: “Ανθολόγιο από την ασκητική εμπειρία του Αγίου Ισαάκ του Σύρου”. Ερμηνευτική απόδοση – επιμέλεια, Κωνσταντίνου Χρ. Καρακόλη, Δρος Θεολογίας, Φιλολόγου. Η/Υ επιμέλεια Σοφίας Μερκούρη.)

***

Αγίου Ισαάκ του Σύρου
Λόγος ΝΗ΄: Περί της βλάβης από τον ανόητο ζήλο, που νομίζεται ως θείος

Άγιος Ισαάκ ο Σύρος_ St. Isaac of Syria_ Св. Исаак Сирин_Λεπουρα23334767Ο ζηλωτής άνθρωπος δεν φτάνει ποτέ στην ειρήνη της διανοίας του• και όποιος είναι ξένος της ειρήνης, αυτός είναι ξένος και της χαράς• διότι εάν, όπως λένε, η ειρήνη είναι η τέλεια υγεία της διάνοιας, ο ζήλος τότε είναι ενάντιος της ειρήνης, συνεπάγεται λοιπόν, ότι όποιος έχει ανόητο ζήλο, αυτός ασθενεί μεγάλη ψυχική ασθένεια.
Άνθρωπε, εσύ που νομίζεις, ότι με τον ζήλο σου θεραπεύεις τα ξένα σφάλματα, διώχνεις την υγεία από την ψυχή σου• αν αληθινά επιθυμείς να θεραπεύσεις τους ασθενείς στην ψυχή, γνώριζε καλά, ότι οι ασθενείς και οι άρρωστοι στην ψυχή χρειάζονται περισσότερο συμπάθεια παρά επίπληξη• και πάλι, όταν εσύ δεν έχεις συμπάθεια προς τους άλλους, προξενείς στον εαυτό σου μεγάλη ψυχική βλάβη.

Οι άνθρωποι δεν κρίνουν τον ζήλο από τα είδη της σοφίας, αλλά από τις αρρώστιες στην ψυχή, ο οποίος (ζήλος) είναι αποτελέσματα μικρής νοημοσύνης και πολλής ανοησίας. Η αρχή της σοφίας του Θεού είναι η επιείκεια και η πραότητα, η οποία (σοφία) υποφέρει τις ασθένειες των ανθρώπων, και αυτό είναι κατόρθωμα γενναίας και μεγάλης ψυχής· διότι λέει ο απόστολος Παύλος, εσείς οι δυνατοί να βαστάζετε τις ασθένειες των αδυνάτων, και να διορθώνετε τον φταίκτη με πνεύμα πραότητας· από τους καρπούς του πνεύματος λαμβάνει ο απόστολος την ειρήνη και την υπομονή.

Όταν η καρδιά λυπάται για τις ασθένειες και τις αδυναμίες του σώματός της, εξ’ αιτίας των οποίων δεν μπορεί το σώμα να πράξει τα έργα της αρετής, αναπληρώνει με αυτή τη λύπη ο άνθρωπος, την αξία όλων των σωματικών έργων· οι σωματικές εργασίες χωρίς την λύπη της διανοίας είναι σαν ένα άψυχο σώμα. Όποιος έχει την καρδιά του περίλυπη, υπάρχει όμως ασθενής στις σωματικές αισθήσεις, μοιάζει με άρρωστο που παρακινούμενος από τον σωματικό πόνο, δέχεται στο στόμα του και τρώει κάθε βλαβερή τροφή. Όποιος έχει την καρδιά περίλυπη, υπάρχει όμως ασθενής στις σωματικές αισθήσεις μοιάζει με άνθρωπο που έχοντας ένα γιό, τον θυσιάζει λίγο λίγο με τα ίδια του τα χέρια. Η λύπη της καρδιάς είναι τίμια προσφορά στο Θεό, και όποιος την υποφέρει όπως πρέπει, μοιάζει με άνθρωπο, ο οποίος κουβαλάει την αγιότητα στο ίδιο του το σώμα· και όποιος πολυλογεί είτε για καλά πράγματα, είτε για κακά, είναι ανάξιος αυτής της χάρης και της αγιότητας. Η μετάνοια που γίνεται τυχαία, είναι συντριμμένο πιθάρι. Η φιλοτιμία μαζί με κατηγόρια, είναι μαχαίρι βαμμένο στο μέλι.

Τα καλά έργα που γίνονται χωρίς ελεημοσύνη είναι μπροστά στο Θεό ως κάποιος άνθρωπος, ο οποίος θυσιάζει ξένο παιδί μπροστά στα μάτια του πατέρα του. Όποιος υπάρχει ασθενής στη ψυχή, και διορθώνει τους άλλους, μοιάζει με άνθρωπο τυφλό, ο οποίος δείχνει στους άλλους τον δρόμο.

Η ελεημοσύνη και η δικαιοκρισία όταν βρίσκονται μαζί στη μια και ίδια ψυχή, μοιάζουν σαν έναν άνθρωπο, ο οποίος προσκυνά τον Θεό και τα είδωλα στον ένα και ίδιο ναό. Η ελεημοσύνη είναι ενάντια στη δικαιοκρισία· η δικαιοκρισία είναι η ισότητα του μέτρου· διότι δίνει στον καθένα το δίκαιο, και δεν παρεκκλίνει στο ένα ή στο άλλο μέρος, ούτε προσωποληπτεί στην απόδοση της δικαιοσύνης· η ελεημοσύνη όμως υπάρχει ως κάποια λύπη της ψυχής, και κινούμενη από την θεία χάρη, παρεκκλίνει και χαρίζεται με συμπάθεια σε όλους, και αυτόν που είναι άξιος τιμωρίας δεν τον παιδεύει, τον άλλον που είναι άξιος επαίνου τον γεμίζει με κάθε αγαθό. Καθώς το ξηρό χορτάρι και η φωτιά δεν είναι δυνατό να βρεθούν στο ίδιο μέρος, έτσι και η ελεημοσύνη με την δικαιοκρισία να υπάρχουν στην μία και αυτή ψυχή· καθώς δεν ζυγίζεται ο κόκκος της άμμου προς το βάρος πολλού χρυσού, έτσι και η ανάγκη της δικαιοκρισίας του Θεού δεν ζυγίζεται προς την μεγάλη του ελεημοσύνη. Καθώς μια χούφτα άμμου πέφτοντας στην μεγάλη θάλασσα χάνεται, έτσι και τα πταίσματα κάθε ανθρώπου χάνονται μπροστά στην ελεημοσύνη του Θεού· και καθώς η ποσότητα μιας χούφτας άμμου δεν φράσσει μια πηγή, η οποία αναβρύζει πολύ νερό, έτσι και η ελεημοσύνη του Θεού δεν νικιέται από την κακία των ανθρώπων.

Όπως αυτός που σπέρνει στην θάλασσα περιμένει να θερίσει, έτσι περιμένει και αυτός που μνησικακεί και προσεύχεται· όπως δεν μπορεί κάποιος να εμποδίσει την φλόγα της φωτιάς από το να ανεβαίνει προς τα πάνω, έτσι και οι προσευχές των ελεήμονων ανθρώπων δεν εμποδίζονται από του να ανεβαίνουν προς τον ουρανό· όπως τρέχει το νερό στην κατηφόρα, έτσι τρέχει και ο θυμός στην διάνοια που είναι κυριευμένη από αυτόν (το θυμό). Όποιος απέκτησε στην καρδιά του την ταπείνωση, αυτός νεκρώθηκε για τον κόσμο, και όποιος νεκρώθηκε για τον κόσμο, νεκρώθηκε από τα σωματικά πάθη. Όποιος νέκρωσε την καρδιά του από τις υποθέσεις του, αυτός νέκρωσε τον διάβολο. Όποιος έχει φθόνο στην καρδιά, έχει μαζί του τον διάβολο.

Άλλη είναι η ταπείνωση που προέρχεται από τον φόβο του Θεού, και άλλη η ταπείνωση που προέρχεται από την αγάπη του Θεού. Άλλος ταπεινοφρονεί για τον φόβο του Θεού, και άλλος για την αγάπη του Θεού· και στον πρώτο που ταπεινώνεται για την φόβο του Θεού, ακολουθεί ειρήνη των μελών του σώματος, και καλή τάξη των αισθήσεων, και καρδιά συντριμμένη σε κάθε καιρό· στον δεύτερο που ταπεινώνεται για την αγάπη του Θεού ακολουθεί πολλή απλότητα και καρδιά και που αυξάνει και δεν περιορίζεται.

Ισαάκ ο Σύρος_ St. Isaac of Syria_ Св. Исаак Сирин_15631497389_74dbe56d08_kΗ αγάπη δεν γνωρίζει ντροπή, γι’ αυτό δεν ξέρει να τακτοποιεί τα μέλη του σώματος. Η αγάπη έχει φυσική ιδιότητα το να γνωρίζει το μέτρο της. Ω αγάπη! ευτυχισμένος, όποιος σε βρήκε λιμάνι κάθε χαράς. Έτσι αγαπά ο Θεός το σύνολο των ταπεινών, όπως το σύνολο των Σεραφείμ. Από κάθε καθαρή θυσία υπάρχει τιμιότερο στο Θεό το σώμα του φρόνιμου ανθρώπου. Η ταπείνωση και η φρονιμάδα ετοιμάζουν στην ψυχή ενέχυρο από την αγία Τριάδα.

Να πηγαίνεις προς τους φίλους σου με ευλάβεια· κάνοντας το αυτό, και τον εαυτό σου και εκείνους θα ωφελήσεις· επειδή πολλές φορές η ψυχή με την πρόφαση της αγάπης αποβάλλει το χαλινάρι της προφύλαξης· να προφυλάγεσαι, όσο μπορείς, από τις συναναστροφές σου και τις συνομιλίες σου· επειδή σε κάθε περίσταση δεν ωφελούν. Στις συναθροίσεις των πολλών ανθρώπων να προτιμάς την σιωπή· επειδή αυτή εμποδίζει πολλή ζημιά· να φυλάγεις την κοιλιά σου περισσότερο από την όραση των ματιών σου· διότι έτσι ο εσωτερικός πόλεμος γίνεται χωρίς δισταγμό ελαφρότερος του εξωτερικού. Να μη πιστεύσεις ποτέ, αδελφέ μου, ότι εμποδίζονται οι εσωτερικοί λογισμοί χωρίς την καλή τάξη στο σώμα σου. Να φοβάσαι τις κακές συναναστροφές περισσότερο από τους εχθρούς σου. Όποιος τρέφει κακή συνήθεια, είναι ως ένας άνθρωπος, ο οποίος τρέφει την φωτιά με εύφλεκτο υλικό· γιατί το μέτρο της δύναμης, της συνήθεια και της φωτιάς, αποτελείται από ύλη. Η συνήθεια αν ζητήσει κάτι μία φορά, και δεν εκπληρωθεί το αίτημα της, στη συνέχεια εξασθενεί· αν όμως κάνεις μια φορά το αίτημά της, μετά την βρίσκεις δυνατότερη εναντίον σου.

Σε κάθε περίσταση να θυμάσαι, ότι καλύτερη είναι η βοήθεια που προέρχεται από την προφύλαξη, παρά από τα έργα. Μη γίνεσαι φίλος με εκείνον που αγαπά τα γέλια, ή αγαπά να κοροϊδεύει τους ανθρώπους· επειδή σε οδηγεί σε συνήθειες που έχουν νωθρότητα και αμέλεια. Μην δείχνεις ποτέ ευχάριστο πρόσωπο σε εκείνον, ο οποίος ζει ακόλαστη ζωή· αλλά να προσέχεις να μην τον μισήσεις· και αν θέλεις να σωθεί από την αμαρτία του, βοήθησε τον, και έως θανάτου να φροντίσεις να τον σώσεις· εάν όμως υπάρχεις και εσύ ακόμα ασθενής και γεμάτος πάθη, να αποστραφείς την γιατρειά του άλλου· διότι όπως λέγουν οι πατέρες, δώσε του το άκρο της ράβδου σου, και τα άλλα παρόμοια.

Μπροστά στον υψηλόφρονα και φθονερό άνθρωπο να μιλάς με προφύλαξη· διότι ενώ εσύ ακόμη μιλάς, εκείνος εξηγεί τα λόγια σου όπως θέλει αυτός, και παίρνει αφορμή από αυτά, και κάνει στη συνέχεια και τους άλλους να παρερμηνεύουν τα λόγια σου· επειδή μεταβάλλει την έννοια των λόγων σου σύμφωνα με τα αίτια της αρρώστιας του. Σε εκείνον, ο οποίος έρχεται να κατηγορήσει τον αδερφό του μπροστά σου, δείξε πρόσωπο σκυθρωπό· και αν πράξεις έτσι, θα βρεις τον Θεό να σε προφυλάσσει και από αυτό το πάθος της κατηγόριας.

Εάν θέλεις να δώσεις κάτι σε αυτόν που έχει ανάγκη, δώσε το με όμορφο πρόσωπο, και με λόγια καλά να παρηγορείς την θλίψη του· και αν πράξεις έτσι, νικάει η ομορφιά του προσώπου σου, αυτό που δίνεις, στην καρδία του, περισσότερο την ανάγκη του σώματος του· την ημέρα που θα ανοίξεις το στόμα σου να κατηγορήσεις κάποιον, θεώρησε τον εαυτό σου νεκρό εκείνη την ημέρα, και όλα σου τα έργα μάταια, και αν ακόμη σου φαίνεται, ότι ειλικρινά και προς οικοδομή σε παρακίνησε ο λογισμός σου να μιλήσεις· γιατί ποια η ανάγκη να καταστρέψει κάποιος το σπίτι του, και να διορθώσει το σπίτι του φίλου του;

Την ημέρα που θα λυπηθείς για κάποιον άνθρωπο, ο οποίος ασθενεί ψυχικά ή σωματικά, εκείνη την ημέρα θεώρησε τον εαυτό σου μάρτυρα, και ότι έπαθες για τον Χριστό, και αξιώθηκες την ομολογία Του. Καθότι και ο Χριστός για τους αμαρτωλούς πέθανε και όχι για τους δίκαιους. Σκέψου πόσο μεγάλη είναι αυτή αρετή· στ’ αλήθεια μεγάλη αρετή είναι να λυπάται κάποιος για τους κακούς, και να ευεργετεί τους αμαρτωλούς περισσότερο παρά τους δίκαιους· αυτό ο απόστολος Παύλος το αναφέρει ως άξιο θαυμασμού· εάν σε όλα σου τα έργα μπορέσεις να έχεις την συνείδησή σου καθαρή, μην φροντίσεις να εκτελέσεις άλλη αρετή. Σε όλα σου τα έργα ας προηγηθεί η σωφροσύνη του σώματος σου και η καθαρότητα της συνείδησής σου· διότι χωρίς αυτά τα δύο κάθε άλλη αρετή θεωρείται μάταια για τον Θεό. Να γνωρίζεις ότι κάθε έργο που κάνεις χωρίς σκέψη και εξέταση υπάρχει μάταιο· καθώς ο Θεός υπολογίζει την αρετή με την διάκριση και όχι με την αδιάκριτη ενέργεια.

Ο δίκαιος, που φέγγει μπροστά στον ήλιο σαν λυχνάρι, δεν είναι σοφός. Η προσευχή του ανθρώπου που θυμάται τις κακίες των άλλων είναι σαν σπόρος σπαρμένος πάνω στην πέτρα. Ο μοναχός που δεν ελεεί, είναι σαν άκαρπο δένδρο. Ο έλεγχος, που γίνεται από φθόνο, είναι σαν φαρμακερό βέλος. Ο έπαινος του πανούργου είναι κρυμμένη παγίδα. Ο κουτός και ανόητος σύμβουλος είναι τυφλός φύλακας. Η συναναστροφή με ανόητους είναι σχίσιμο της καρδιάς. Η ομιλία του φρόνιμου είναι πηγή γλυκού νερού. Ο σοφός σύμβουλος είναι προστάτης της ελπίδας. Ο κουτός και ανόητος φίλος είναι συγκέντρωση ζημιάς. Καλύτερα είναι να βλέπει κανείς γυναίκες να πενθούν, παρά σοφό να ακολουθεί κουτό. Καλύτερα είναι να κατοικεί κάποιος με θηρία, παρά με αυτούς που κάνουν κακές συναναστροφές. Κάθισε με γύπες, και όχι με πλεονέκτη και αχόρταγο. Γίνε φίλος καλύτερα με τον φονιά, παρά με τον φιλόνικο. Καλύτερα να συνομιλείς με χοίρο παρά με τον γαστρίμαργο. Καλύτερη είναι η σκάφη του φαγητού των χοίρων, παρά το στόμα του πολύφαγου. Κάθισε καλύτερα με τους λεπρούς, παρά με τους υπερήφανους. Να καταδιωχθείς εσύ, και μη καταδιώξεις άλλους. Να συκοφαντηθείς εσύ, και μη συκοφαντήσεις άλλους. Γίνε συμπαθητικός και ήρεμος, και όχι ζηλωτής στο κακό.

Η δικαιολογία δεν είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα του τρόπου ζωής των Χριστιανών· επειδή δεν βρίσκεται σημειωμένη στην διδασκαλία του Χριστού. Να χαίρεσαι με αυτούς που χαίρονται, και να κλαις με αυτούς που κλαίνε· διότι αυτό είναι σημάδι της καθαρότητας. Αρρώστησε με τους άρρωστους, και πένθησε με τους αμαρτωλούς, και να χαίρεσαι με αυτούς που μετανοούν. Γίνε φίλος με όλους τους ανθρώπους, αλλά κυρίως γίνε φίλος με την διάνοιά σου. Γίνε συμμέτοχος στα παθήματα όλων των ανθρώπων, αλλά σωματικά απομακρύνσου από όλους. Μην ελέγχεις κανένα, ούτε να κατηγορήσεις κανένα, ούτε τους πολύ κακούς στον τρόπο ζωής τους. Άπλωσε την στοργή σου, και σκέπασε αυτόν που φταίει, και αν δεν μπορέσεις να δεχτείς εσύ τα φταιξίματα και την παιδεία και την ντροπή αντί γι’ αυτόν, αν δεν μπορέσεις, τουλάχιστον να τον υπομένεις, και μη τον ντροπιάζεις.

Γνώριζε, αδελφέ μου ότι γι’ αυτό πρέπει να καθόμαστε μέσα στο κελί μας, για να μη μαθαίνουμε τα κακά έργα των ανθρώπων, και τότε τους βλέπουμε όλους ως άγιους· αλλά αν ελέγχουμε, και παιδεύουμε και κρίνουμε και εξετάζουμε και αδικούμε και μεμψιμοιρούμε, τότε λοιπόν σε τι διαφέρει η ζωή στην ησυχία από τη ζωή στις πόλεις; Και τι άλλο υπάρχει χειρότερο από τη ζωή στην έρημο, αν δεν απαλλαγούμε από όλα αυτά; αν δεν ησυχάζεις στην καρδιά σου, ησύχασε τουλάχιστον με την γλώσσα σου· και αν δεν μπορέσεις να τακτοποιήσεις τους λογισμούς σου, τακτοποίησε τουλάχιστον τις σωματικές σου αισθήσεις· και αν δεν είσαι μόνος με τη διάνοια σου, μείνε τουλάχιστον μόνος με το σώμα σου· και αν δεν θέλεις να εργάζεσαι σωματικά, να λυπάσαι τουλάχιστον με τη διάνοια σου· και αν δεν μπορείς να αγρυπνάς όρθιος, αγρύπνησε καθιστός ή ξαπλωμένος στο κρεβάτι σου· και αν δεν μπορείς να νηστεύσεις δύο ημέρες, νήστευσε τουλάχιστον ως το απόγευμα· και αν δεν μπορείς πάλι ως το απόγευμα, μη χορταίνεις την κοιλιά σου· και αν δεν είσαι άγιος στην καρδιά, γίνε καθαρός στο σώμα σου· και αν δεν πενθεί η καρδιά σου, ας πενθεί το πρόσωπο σου· και αν δεν μπορείς να ελεήσεις, μίλησε τουλάχιστον ως αμαρτωλός· και αν δεν είσαι ειρηνοποιός, μη γίνεσαι τουλάχιστον φιλοτάραχος· και αν δεν υπάρχεις ικανός και έμπειρος, γίνε ακούραστος στο φρόνημα· και αν δεν είσαι νικητής, μη υπερηφανεύεσαι μπροστά στους αίτιους και υπεύθυνους· και αν δεν μπορείς να φράξεις το στόμα εκείνου που κατηγορεί τον αδελφό του, φύλαξε τουλάχιστον το δικό σου, και μη συμφωνήσεις μαζί του.

Ισαάκ ο Σύρος_ St. Isaac of Syria_ Св. Исаак Сирин__4948487363Γνώριζε καλά, ότι αν βγει από σένα φωτιά, και κάψει ολοκληρωτικά τους άλλους, τις καμένες ψυχές θα τις ζητήσει ο Θεός από τα χέρια σου· και αν δεν βάλεις εσύ την φωτιά, αλλά συνεργείς με αυτόν που την ανάβει, και χαίρεσαι γι’ αυτό, θα είσαι συμμέτοχος στο κακό που έγινε την ημέρα της κρίσεως. Αν αγαπάς την πραότητα, να ειρηνεύεις με τον εαυτό σου· και αν αξιωθείς την ειρήνη, θα χαίρεσαι σε κάθε περίσταση. Ζήτησε φρονιμάδα, και όχι χρυσό. Ντύσου την ταπείνωση, και όχι το βυσσινί φόρεμα των βασιλιάδων. Απόκτησε την ειρήνη, και όχι κοσμική βασιλεία.

Δεν είναι φρόνιμος αυτός που δεν έχει ταπείνωση· και όποιος δεν έχει ταπείνωση δεν θα σκεφτεί ποτέ σωστά. Δεν είναι ταπεινόφρονας όποιος δεν είναι ειρηνικός· και όποιος δεν είναι ειρηνικός, δεν είναι ούτε ταπεινόφρονας· και όταν δεν είναι κάποιος ειρηνικός, δεν θα χαρεί ποτέ του. Σε όλους τους δρόμους των αρετών στους οποίους περιπατούν οι άνθρωποι στον κόσμο, δεν βρίσκουν ειρήνη, αν δεν πλησιάσουν πρώτα στην ελπίδα του Θεού· επειδή η καρδιά δεν ειρηνεύει από τους κόπους και τα εμπόδια έως ότου δεν αποκτήσει την ελπίδα· όταν όμως την αποκτήσει, τότε θα ειρηνεύσει, και θα χαρεί· και αυτό είναι εκείνο που είπε το προσκυνημένο στόμα του Χριστού· «ελάτε σε μένα όλοι οι κουρασμένοι και οι φορτωμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω»· πλησίασε, λέει, σε μένα, και αναπαύεσαι από τον κόπο και τον φόβο.

Η ελπίδα στον Θεό αναπτερώνει την καρδιά, ο φόβος όμως της κολάσεως την συντρίβει. Το φως του διάνοιας γεννά την πίστη, και η πίστη γεννά την παρηγοριά της ελπίδας, και η ελπίδα στερεώνει την καρδιά. Η πίστη είναι η φανέρωση της σύνεσης, και όταν σκοτιστεί η διάνοια, κρύβεται η πίστη, και τότε μας κυριεύει ο φόβος, και μας κόβει την ελπίδα. Η πίστη που προέρχεται από την μάθηση (την διδασκαλία), δεν ελευθερώνει τον άνθρωπο από την υπερηφάνεια και τον δισταγμό, αλλά η πίστη που φανερώνεται από την φρονιμάδα, και ανατέλλει από την γνώση και την κατανόηση (την εμπειρία), και γι’ αυτό λέγεται επίγνωση (ολοκληρωμένη γνώση) και φανέρωση της αλήθειας. Έως ότου να γνωρίσει ο νους τον Θεό, και με την επίγνωση να τον καταλάβει ως Θεό, δεν αγγίζει ο φόβος την καρδιά. Όταν μας παραχωρηθεί και πέσουμε σε σκότιση, ώσπου να ταπεινωθούμε, μας συμβαίνει να φοβόμαστε, για να οδηγηθούμε στην ταπείνωση και την μετάνοια.

Ο Υιός του Θεού υπέμεινε τον σταυρό για μάς· ας έχουμε λοιπόν εμείς οι αμαρτωλοί θάρρος στην μετάνοια· διότι αν μόνο το σχήμα της μετάνοιας μετέβαλε την οργή του Θεού τον καιρό του βασιλιά Αχαάβ, πόσο περισσότερο δεν θα εξιλεώσει αμέσως τον Θεό η αληθινή μας μετάνοια; και αν το σχήμα μόνο της ταπείνωσης επέστρεψε πίσω την οργή του Θεού από εκείνον, του οποίου η μετάνοια δεν ήταν αληθινή, πόσο περισσότερο δεν θα την πάρει πίσω αυτήν αμέσως από μάς; αρκεί η λύπη της διάνοιας μας από κάθε άλλη σωματική εργασία.

Ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος λέει, ότι υπάρχει ναός της θείας χάρης εκείνος που θυμάται πάντα τον Θεό, και μεριμνά για την κρίση του· και τι άλλο είναι η μέριμνα της κρίσης του Θεού, παρά το να ζητεί κάποιος πάντοτε να απολαύσει την αιώνια ανάπαυση, και να λυπάται συνέχεια, γιατί δεν μπορεί να φτάσει στην τελειότητα εξ’ αιτίας της ασθένειας της φύσης του και η παντοτινή αυτή λύπη είναι το να βαστάζει στην ψυχή του την συνεχή ενθύμηση του Θεού, όπως είπε ο άγιος Βασίλειος. Αμετεώριστη ευχή είναι εκείνη που προξενεί στην ψυχή καθαρή την έννοια του Θεού· και κατοίκηση του Θεού στην καρδιά είναι το να έχει κάποιος μέσα του την ενθύμηση του Θεού, και με αυτόν τον τρόπο γινόμαστε ναός του Θεού· αυτό δεν είναι φροντίδα και μέριμνα συντριμμένης καρδιάς για την ετοιμασία της ανάστασης; Στο Θεό μας δόξα στους αιώνες. Αμήν.

(Αββά Ισαάκ του Σύρου , Λόγος ΝΗ΄, Περί τῆς βλάβης οπό τον ανόητο ζήλο πού νομίζεται ως θείος, Ευρεθέντα Ασκητικά, ἐκδ. Ρηγόπουλου).
http://www.oodegr.com/oode/psyxotherap/mwr_zil1.htmΆγιος Ισαάκ ο Σύρος_ St. Isaac of Syria_ Св. Исаак СиринIsaacTheSyrian-header (1)

Απολυτίκιον Οσίου Ισαάκ Σύρου.Ήχος γ’ Θείας πίστεως

Καταγώγιον θεογνωσίας αγιότητος και θεωρίας των μοναστών οδηγός ακριβέστατος, κατευθύνεις ηδύνης εκάστοτε, τους σπουδαστάς των σων λόγων θεόσοφε, Ισαάκ Σύρε Όσιε, Χριστόν τον Θεόν ικέτευε, φωτίσαι αγιάσαι τας ψυχάς ημών.

Απολυτίκιον Οσίου Ισαάκ Σύρου.
(Γερασίμου Μικραγιαννανίτου)
Ήχος πλ. α΄. Τον συνάναρχον Λόγον

Αρετών ταις ακτίσι καταλαμπόμενος, της εν Χριστώ πολιτείας φωστήρ πολύφωτος, θεοφόρε Ισαάκ ώφθης εν Πνεύματι, και κατευθύνεις ασφαλώς, σωτηρίας προς οδόν, διδάγμασι θεοπνεύστοις, τους ευφημούντας σε Πάτερ, ως του Χριστού θείον θεράποντα.

Έτερον Απολυτίκιον του Οσίου Ισαάκ του Σύρου.
(Αθανασίου Σιμωνοπετρίτου)
Ήχος δ´. Ο υψωθείς.

Της μετανοίας την χριστόρειθρον γλώτταν, της κατανύξεως και πένθους εργάτην, διδάσκαλον θεόπνευστον χορού των μοναστών, Ισαάκ τον πάνσοφον, ικετεύσωμεν πόθω, όπως άπερ γεγραφεν εν τη βίβλω εις πράξιν, μεταποιήσωμεν προθύμως αδελφοί, και αιωνίας ζωής απολαύσωμεν.

Ήχος πλ. α·. Χαίροις ασκητικών

Χαίροις ο Ιερός Ισαάκ, της ησυχίας υποφήτης θεόσοφος· εν ταύτη γάρ ηγωνίσω, αποκαθάρας σαυτόν, των προσύλων πάντων δι· ασκήσεως· εντεύθεν ανύψωσαι των γηίνων προλήψεων, και όλος ώφθης, τη καρδία μετάρσιος, φως το άυλον, απορρήτως δεχόμενος· γνόφον γάρ τον υπέρφωτον, υπήλθες εν σώματι, και καθαρώς προσωμίλεις, νοῖ τελείω τω Κτίσαντι. Αυτόν εκδυσώπει, και ημίν δοθήναι Πάτερ, φως θείας χάριτος.

Στίχ. Μακάριος ανήρ ο φοβούμενος τον Κύριον…

Χαίροις ο Ιερός Ισαάκ, των Μοναστών καθηγητής και υπόδειγμα, και τύπος εν εγκράτεια, και νοερά προσευχή, και έν πάσι τρόποις βίου κρείττονος· ως πράξας γαρ Όσιε, ως φησίν ο Σωτήρ ημών, καλώς διδάσκεις, καθαρώς πολιτεύεσθαι, εν σεμνότητι, και ζωής τελειότητι. Όθεν δίδου εκάστοτε, ισχύν ημίν άνωθεν, κατά τους λόγους σου Πάτερ, εύαρεστείν τω Θεώ ημών, ως αν μετά τέλος, τού Χρίστου την βασιλείαν κληρονομήσωμεν

Ήχος πλ. δ·. Ω του παραδόξου θαύματος!

Πάτερ Ισαάκ θεσπέσιε, δι· ησυχίας πολλής, πρός ουράνιον έρωτα, τον νουν σου επτέρωσας, σεαυτόν αρνησάμενος· και θεωρίαις θείαις και πράξεσιν, ημάς παιδεύεις προς τελειότητα· όθεν τιμώμέν σε, ως σοφόν διδάσκαλον, και οδηγόν, την αγίαν μνήμην σου, πανηγυρίζοντες.

Ήχος δ’·. Έδωκας σημείωσιν.

Βίβλος η των λόγων σου, οία λειμών ευωδέστατος, διδαχών σου τοις άνθεσιν, ευφραίνει μακάριε, ημών τας αισθήσεις, τας της διανοίας, καί δυσωδίαν των παθών, και ακηδίας εκ των ψυχών ημών, διώκει θείω Πνεύματι· σύ γαρ βιώσας ως άγγελος, κατευθύνεις τον νουν ημών, Ισαάκ προς τα κρείττονα.


Ο Ζακχαίος μας δείχνει έναν τρόπο ν’ απαλλαγούμε από την ματαιοδοξία, την ταπείνωση, να μην νοιαζόμαστε για την κρίση των ανθρώπων, Anthony Bloom Metropolitan of Sourozh

Ιησούς Χριστός_Jesus-Christ_Господне Иисус-Христос-Byzantine Orthodox Icon_3673665551%81

Κυριακὴ του Ζακχαίου
Anthony Bloom (Metropolitan of Sourozh)
12 Ιανουαρίου 1978

Εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος.

Την προηγούμενη εβδομάδα εισήλθαμε στην περίοδο των εβδομάδων στην πορεία μας προς την ημέρα της Ανάστασης, που μας λένε να εξετάσουμε τον εαυτό μας• τότε θα έλθει καιρός να μην σκεφτόμαστε τίποτα άλλο παρά τους τρόπους με τους οποίους ο Θεός μας προετοιμάζει για την σωτηρία μας• και όταν φθάσουμε στην Μεγάλη Εβδομάδα, τότε δεν θα πρέπει να έχουμε καμιά σκέψη, τίποτα παρά τον Κύριο του οποίου το πάθος θα ατενίζουμε πριν να εισέλθουμε μαζί στην δόξα και στην χαρά της Ανάστασης Του.

….Το σημερινό Ευαγγέλιο είναι σχετικό με την ματαιοδοξία και για τον τρόπο που μπορεί να ξεπεραστεί, είναι πραγματικά σχετικό με το τίμημα και τις προυποθέσεις της. Ο Ζακχαίος ήταν ένας πλούσιος άνδρας, ένας άνδρας γνωστός στην πόλη του, ένας άνδρας που ο καθένας μπορούσε να αναγνωρίσει• ήταν ένας άνθρωπος άδικος, και όμως κάτι αναδεύτηκε μέσα του όταν άκουσε για τον Χριστό και θέλησε να Τον δει. Ίσως ήταν σε κάποιο βαθμό μιάν επιθυμία να δει τον Νέο Προφήτη του Ισραήλ, αλλά αυτό δεν θα ήταν δυνατό να τον προτρέψει να κάνει αυτό που έκανε• μέσα στο πλήθος, επειδή το ανάστημα ήταν μικρό, σκαρφάλωσε σ’ ένα δέντρο• βέβαια γέλασαν μαζί του, τον κορόιδεψαν και όμως ήθελε τόσο πολύ να δει τον Χριστό, τόσο του ήταν σημαντικό να Τον δει ώστε ήταν έτοιμος να τον κοροϊδέψουν, να γελάσουν παρά να τον αφήσουν να περάσει. Και μέσα από όλο αυτό το πλήθος ο Χριστός είδε μόνο έναν άνδρα: Τον Ζακχαίο, τον κάλεσε κάτω και πήγε να μείνει μαζί του.

Ματαιότητα είναι εκείνη η κατάσταση της ψυχής μας, εκείνη η μίζερη κατάσταση, όπου φοβόμαστε την ανθρώπινη κρίση, όπου αντλούμε το αίσθημα της αξίας μας από την κρίση εκείνων που μας περιβάλλουν. Και πράγματι αυτό είναι ματαιότητα, επειδή τα πράγματα για τα οποία μας επαινούν είναι μάταια, άδεια, ανάξια του μεγαλείου του ανθρώπου• και επίσης, δεν αποζητούμε να μας επαινούν εκείνοι οι άνθρωποι που είναι ικανοί για μια υγιή και συνάμα αυστηρή κριτική• στρεφόμαστε στους ανθρωπους που είναι έτοιμοι να μας προσφέρουν τους επαίνους που θέλουμε. Αυτό τους καθιστά διπλά μάταιους, η ουσία τους είναι ένα τίποτα, και οι άνθρωποι από τους οποίους τους δεχόμαστε είναι επίσης κενοί στα δικά μας μάτια μέχρι να μιλήσουν καλά για εμάς. Ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος λέει ότι η ματαιότητα είναι η συμπεριφορά κάποιου που φοβάται τους ανθρώπους και είναι αλλαζόνας ενώπιον του Θεού, που θεωρεί ότι λίγο μετράει η κρίση του Θεού, ότι έχει την αποδοχή που του παρέχουν εκείνοι που βρίσκονται γύρω του.

Δεν είναι αυτό μια αληθινή περιγραφή του τρόπου που στεκόμαστε στη ζωή, του τρόπου που προετοιμαζόμαστε να ξεχάσουμε την κρίση του Θεού, που νοιώθουμε ότι στηριζόμαστε στην κρίση των ανθρώπων. Και ποιος άλλος τρόπος υπάρχει; Ο Ζακχαίος μας δείχνει έναν: να μην νοιαζόμαστε για την κρίση των ανθρώπων, επειδή η κρίση του Θεού, η παρουσία του Θεού, ή ίσως η κρίση κάποιου που δεν θα μας επαινέσει αλλά που είναι ένα πρόσωπο με ακεραιότητα και αλήθεια μετράει περισσότερο. Ο Ζακχαίος δεν γνώριζε ποιος ήταν ο Χριστός και ότι ο Υιός του Θεού έγινε Υιός του ανθρώπου, αλλά ήξερε ότι ο Χριστός ήταν ένας ακέραιος άνθρωπος και ήθελε να Τον δεί, να Τον συναντήσει πρόσωπο με πρόσωπο.

Ζακχαίου Zaheu-VamesulΑλλά υπάρχουν επίσης δύο άλλοι τρόποι για να ξεφύγουμε από τον ανθρώπινο φόβο, από αυτήν την εξάρτηση μας από την κρίση των ανθρώπων με τίμημα την δική μας ακεραιότητα. Ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος μας λέει ότι ο τρόπος ν’ απαλλαγούμε από την ματαιότητα είναι η ταπείνωση• ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος παραδόξως λέει ότι ένας τρόπος είναι η υπερηφάνεια, και οι δύο είναι σωστοί, μόνο που ο ένας θα μας δώσει ζωή και ο άλλος θάνατο. Αν επιλέξουμε τον δρόμο της υπερηφάνειας θα υποστηρίζουμε αλαζονικά τον εαυτό μας, όχι μόνο ενώπιον των ανθρώπων, αλλά επίσης ενώπιον του Θεού• η κρίση μας θα είναι το μόνο πράγμα που θα μετράει, και τότε θα συναντήσουμε τον θάνατο στο τέλος του δρόμου. Ο δρόμος της ταπείνωσης είναι να γονατίζουμε ενώπιον της κρίσης του Θεού. Αν είμαστε ανίκανοι να εμβαθύνουμε, να πετάμε ψηλά προς τον Θεό να βρισκόμαστε ενώπιον Του όπως η κατάξερη γη κάτω από τον ουρανό, εγκαταλελειμμένοι, αβοήθητοι, διψασμένοι, πεινασμένοι, με λαχτάρα, απελπισμένοι, ανίκανοι να κατορθώσουμε ο,τι ευχόμαστε, αυτό είναι η αρχή της ταπείνωσης.

Αλλά ακόμα και αυτό μπορεί να είναι πολύ για εμάς, ακόμα και αυτό μπορεί να είναι πολύ δύσκολο για εμάς επειδή δεν είμαστε συνηθισμένοι ν’ αφήνουμε, να εγκαταλείπουμε τον εαυτό μας σε μια πράξη του Θεού. Τότε μπορούμε ν’ αρχίσουμε να ξεπερνάμε την ματαιότητα με την ευγνωμοσύνη. Όποτε ανακαλύπτουμε ότι υπάρχει μέσα μας μια στιγμή ματαιότητας, ας αναρωτηθούμε: γιατί; Πολύ συχνά, επειδή έχουμε, πολύ συχνά ακούσια, πεί το σωστό, ή ακούσια έχουμε κάνει το σωστό• μπορούμε να στραφούμε στον Θεό, και να Τον ευχαριστήσουμε που μας έδωσε την ευκαιρία, που μας έδωσε μάτια να βλέπουμε την ανάγκη, αυτιά ν’ ακούμε το κλάμα, ένα νου να καταλαβαίνουμε, μια καρδιά που ν’ ανταποκρίνεται, καλή θέληση να μας κινητοποιεί και τον τρόπο να κάνουμε το σωστό. Δεν είναι αυτός ο λόγος αρκετός για να είμαστε ευγνώμονες, δεν γνωρίζουμε όλοι μας, από εμπειρία, ότι δεν είναι η ανάγκη που πάντα αναπόφευκτα θα μας καλεί να ανταποκριθούμε σωστά;

Πόσο συχνά υπάρχει ανάγκη και η καρδιά μας είναι κατάξερη, παγωμένη, και αδιάφορη; Πόσο συχνά κάποιος κραυγάζει για βοήθεια και δεν καταλαβαίνουμε τίποτα, πόσο συχνά η καρδιά μας έχει ταραχτεί και το μυαλό μας άρχισε να καταλαβαίνει, αλλά δεν είμαστε συνηθισμένοι να βιάζουμε τον εαυτό μας, και η θέληση μας αμφιταλαντεύεται, αμφιταλαντεύεται για πάρα πολύ, μέχρι που είναι πολύ αργά. Και θα μπορούσαμε να συνεχίσουμε περιγράφοντας την καταστασή μας με περισσότερες λεπτομέρειες.

Ας μάθουμε πρώτα- πρώτα να είμαστε ευγνώμονες που ο Θεός μας δίνει την δυνατότητα να κάνουμε το σωστό αντί να παίρνουμε ικανοποίηση από τους εαυτούς μας και να είμαστε υπερήφανοι για το γεγονός ότι για μια φορά έχουμε κάνει ο,τι θα πρέπει να είναι για εμάς πάντα φυσικό. Και τότε σταδιακά ίσως ξεπεράσουμε ακόμα και εκείνο το επίπεδο και παραμείνουμε ευγνώμονες, έκπληκτοι μπροστά στην καλωσύνη του Θεού.

Ίσως μάθουμε τότε να είμαστε ταπεινοί μ΄ ένα τρόπο που κανένας δεν γνωρίζει, όχι δηλώνοντας ότι είμαστε ανάξιοι, αλλά λατρεύοντας το μεγαλείο του Θεού, με ευλάβεια προς τους άλλους ανθρώπους, με την ετοιμότητα να ξεχάσουμε εντελώς τους εαυτούς μας χάριν του Θεού, χάριν κάθε ανθρώπου που μας συναντά και μας δίνει την ευκαιρία να είμαστε συμπονετικοί, να έχουμε αγάπη και κατανόηση. Και η τυφλότητα ίσως φύγει από τα μάτια μας, η ματαιότητα θα μας αφήσει ελεύθερους τουλάχιστον για ένα λεπτό και θα είμαστε ικανοί να αντικρύσουμε το πρόσωπο μας και το πρόσωπο του Θεού και τους άλλους, όπως έκανε ο Τελώνης, όταν εισήλθε στον Ναό, και δεν τόλμησε να έλθει επειδή ήταν τόπος άγιος όπου κατοικεί ο Θεός, ο τόπος όπου πίστευε ότι μπορούν να έρθουν μόνο οι άξιοι. Και θα γίνουμε αποδεκτοί από τον Θεό εξαιτίας της αναγνώρισης από μέρους μας της αγιότητας Του, και του σεβασμού με τον οποίο θα φερθούμε σ’ Εκείνον και στον πλησίον μας.
Αμήν. (Απόδοση στα Νεοελληνικά: http://www.agiazoni.gr/article.php?id=26420788902069638836)

Κατά Λουκάν Ευαγγέλιο
Κεφ. 19, χωρία 1 έως 10

Τω καιρώ εκείνω διήρχετο ο Ιησούς την Ιεριχώ· 2 και ιδού ανήρ ονόματι καλούμενος Ζακχαίος, και αυτός ην αρχιτελώνης, και ούτος ην πλούσιος, 3 και εζήτει ιδείν τον Ιησούν τις εστι, και ουκ ηδύνατο από του όχλου, ότι τη ηλικία μικρός ην.
4 και προδραμών έμπροσθεν ανέβη επί συκομορέαν, ίνα ίδη αυτόν, ότι εκείνης ήμελλε διέρχεσθαι. 5 και ως ήλθεν επί τον τόπον, αναβλέψας ο Ιησούς είδεν αυτόν και είπε προς αυτόν· Ζακχαίε, σπεύσας κατάβηθι· σήμερον γαρ εν τω οίκω σου δεί με μείναι. 6 και σπεύσας κατέβη, και υπεδέξατο αυτόν χαίρων.
7 και ιδόντες πάντες διεγόγγυζον λέγοντες ότι παρά αμαρτωλώ ανδρί εισήλθε καταλύσαι. 8 σταθείς δε Ζακχαίος είπε προς τον Κύριον· ιδού τα ημίση των υπαρχόντων μου, Κύριε, δίδωμι τοις πτωχοίς, και ει τινός τι εσυκοφάντησα, αποδίδωμι τετραπλούν. 9 είπε δε προς αυτόν ο ᾿Ιησούς ότι σήμερον σωτηρία τω οίκω τούτω εγένετο, καθότι και αυτός υιός Αβραάμ εστιν. 10 ήλθε γαρ ο υιός του ανθρώπου ζητήσαι και σώσαι το απολωλός.


Zacchaeus shows us care nothing about the judgment of men, and the way to get rid of vanity is humility;to be grateful at God’s goodness. Anthony Bloom Metropolitan of Sourozh

Today is the Sunday of Zacchaeus, the first Sunday of preparation for the beginning of the Great Fast.

“The saints were people like all of us. Many of them came out of great sins, but by repentance they attained the Kingdom of Heaven. And everyone who comes there comes through repentance, which the merciful Lord has given us through His sufferings.” + St. Silouan the Athonite, Writings, XII.10

Zacchaeus
Anthony Bloom Metropolitan of Sourozh
12 January 1978

In the name of the Father, the Son and the Holy Ghost.

Last week we have entered into the several weeks on our way to the day of the Resurrection, when we are told to examine ourselves; then a time will come to think of nothing but the ways of God preparing us for salvation; and when we reach Holy Week, then we should have no thought, nothing but the Lord Whose passion we will be contemplating before we enter together with Him into the glory and the joy of His Resurrection.

Ζακχαίου Zaheu-VamesulToday’s Gospel is about vanity and about the way in which it can be overcome, indeed about the condition and the cost of it. Zacchaeus was a rich man, Р° man known in his town, a man whom everyone would recognise; he was a man of unrighteous ways, and yet something stirred within him when he heard of Christ and he wanted to see Him. It probably was to a certain extent a desire to see the New Prophet of Israel, but this would not have been enough to prompt him to do what he did; in the crowd, because he was too small of stature, he climbed into a tree; sure, he was surrounded with laughter, with mockery and yet, he so wanted to see Christ, it mattered so much to him to see Him that he was prepared to be mocked, laughed at rather than let Him pass by. And in all this crowd through which Christ was passing Christ saw only one man: Zacchaeus, and He called him down and He went to stay with him.

Vanity is that condition of our soul, that miserable condition of our soul, in which we are afraid of human judgment, in which we derive our sense of worth from the judgment of those who surround us. And indeed it is vanity, because the things for which we are praised are vain, empty, unworthy of the greatness of man; and also, we do not turn for praise to those people capable of a sound and at time severe judgment; we turn to the people who are ready to offer us the praises which we want. This makes these praises doubly vain, its substance is naught, and the people from whom we receive it are also empty, in our own eyes, until they speak of us good. St John Climacus says that vanity is the attitude of one who is afraid of men and is arrogant before the face of God, who thinks God’s judgment matters little, provided that he has the approval of those who surround him.

Is that not a true description of the way in which we stand in life, of the way in which we are prepared to forget the judgment of God provided we feel supported by the judgment of men? And what is the way then? Zacchaeus shows us one way: care nothing about the judgment of men because the judgment of God, the presence of God, or perhaps the judgment of the one who will not praise us but is a person of integrity and of truth matters more. Zacchaeus did not know Whom Christ was and that He was the Son of God become the Son of man, but he knew that Christ was a man of integrity and he wanted to see Him, to meet Him face to face.

But then there are also two other ways of shaking off the fear of man, this dependence upon human’s judgment at the cost of our own wholeness. St John Climacus says to us that the way to get rid of vanity is humility; St Isaac of Syria strangely says the way is also pride, and both are true, only that the one will give us life and the other will give us death. If we choose the way of pride we will assert ourselves arrogantly, not only in the face of men, but also in the face of God; our own judgment shall be the only thing that count, and then we will find death at the end of the road. The way of humility is that of bowing before the judgment of God. If we are incapable of soaring Godwards, lie before Him like the parched earth is before the face of the sky, abandoned, helpless, thirsty, hungry, longing, desperate not to be able to achieve what we wish to achieve, this is the beginning of humility.

But even that may be too much for us, even that may be too difficult for us because we are not used to let go, to abandon ourselves, offer ourselves to an act of God. Then we can begin to overcome vanity by gratitude. Whenever we discover that there is in us a moment of vanity, let us ask ourselves: why? Very often, it is because we have, inadvertently quite often, said the right thing, or inadvertently done the right thing; we can then turn to God and thank Him that He gave us the opportunity, that He gave us eyes to see the need, ears to hear the cry, a mind to understand, a heart to respond, good will to bring us into motion and the mean to do the right thing. Is not that reason enough for us to be grateful, do we not know, all of us, from experience that it is not the need that will call out of us always, inevitably the right response? How often there is a need and our heart is parched, and cold, and indifferent? How often someone cries for help and we understand nothing, how often our heart has been stirred and our mind began to understand, but we are not used to compel ourselves, and our will wavers, and wavers too long, until it is too late. And we could go on describing our condition in many more details. Let us learn first of all to be grateful that God gives us the possibility to do right instead of preening ourselves and be proud of the fact that for once we have done what should be natural to us always, and then gradually we may outgrow even that level and still remaining grateful, still remaining amazed at God’s goodness.

We may then learn to be humble in a way in which no one knows, not declaring that we are unworthy, but in adoration of God’s greatness, in veneration of other people, in the readiness to forget ourselves completely for the sake of God, for the sake of any person who meets us and challenges us to be compassionate, to be loving, to be understanding. And the blindness might fall off our eyes, vanity will leave us free at least for a moment and we will be able to face ourselves and to face God and others as the Publican did when he entered the Temple, and did not dare to come unto into it because it was the place of holiness where God abides, the place where he thought only the worthy ones can come. And we will be accepted by God because of this recognition of His holiness and the reverence, with which we will treat Him and our neighbour. Amen.
http://www.mitras.ru/eng/eng_155.htm

“In the Lives of the Saints are shown numerous but always certain ways of salvation, enlightenment, sanctification, transfiguration, ‘christification,’ deification; all the ways are shown by which man conquers sin, every sin; conquers passion, every passion; conquers death; conquers the devil, every devil. There is a remedy there for every sin: from every passion─healing, from every death─resurrection from every devil─deliverance; from all evils─salvation. There is no passion, no sin for which the Lives of the Saints do not show how the passion or sin in question in conquered, mortified, and uprooted.”

+ St. Justin Popovich, Orthodox Faith & Life in Christ, “Introduction to the Lives of the Saints”

Luke 19:1-10 –

Then Jesus entered and passed through Jericho. Now behold, there was a man named Zacchaeus who was a chief tax collector, and he was rich. And he sought to see who Jesus was, but could not because of the crowd, for he was of short stature. So he ran ahead and climbed up into a sycamore tree to see Him, for He was going to pass that way. And when Jesus came to the place, He looked up and saw him, and said to him, “Zacchaeus, make haste and come down, for today I must stay at your house.” So he made haste and came down, and received Him joyfully. But when they saw it, they all complained, saying, “He has gone to be a guest with a man who is a sinner.” Then Zacchaeus stood and said to the Lord, “Look, Lord, I give half of my goods to the poor; and if I have taken anything from anyone by false accusation, I restore fourfold.” And Jesus said to him, “Today salvation has come to this house, because he also is a son of Abraham; for the Son of Man has come to seek and to save that which was lost.”


Όταν αναζητούμε τον Θεό και κατέβουμε με την προσευχή στην καρδιά μας, τότε η καρδιά γίνεται τόπος συνάντησης μας. Αυτό είναι το πνευματικό νόημα της διήγησης του Ζακχαίου. Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς

Ζακχαίου_Zacchaeus_Закхей_zakheja1

Η μετάνοια του Ζακχαίου
Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς

Όποιος θέλει να δει το Χριστό, πρέπει να σκαρφαλώσει πνευματικά, να υπερβεί τη φύση, γιατί ο Χριστός είναι ανώτερος απ’ αυτήν.Εκείνος που θέλει να πλησιάσει το Χριστό πρέπει να εξαγνιστεί, γιατί θα συναντήσει τον Άγιο των αγίων, τον Ιερό των ιερών.

Πώς όμως μπορεί να μετανοήσει ένας αμαρτωλός αν η καρδιά του δε συναντήσει το Χριστό και δεν αναγνωρίσει την αμαρτωλότητά του; Προτού ο κοντόσωμος Ζακχαίος δει τον Κύριο με τα σωματικά μάτια του, τον συνάντησε εσωτερικά, με την καρδιά του, και μετανόησε για όλες τις πράξεις του.

Μετάνοια είναι η ξαφνική διαπίστωση της λέπρας του ανθρώπου, μια κραυγή στον Θεραπευτή για θεραπεία… Πώς θα μπορούσε να δει τη λέπρα της ψυχής του αν δεν είχε κοιταχτεί σ’ έναν καθρέφτη; Καθρέφτης είναι ο Χριστός. Σ’ Αυτόν βλέπει ο καθένας μας καθαρά πως είναι. Ο μοναδικός αυτός καθρέφτης δόθηκε στους ανθρώπους για να βλέπουν μέσα του και να διαπιστώνουν την πνευματική τους κατάσταση. Μπροστά στο Χριστό βλέπει κάθε άνθρωπος, σαν σε πεντακάθαρο καθρέφτη, τον εαυτό του άρρωστο και άσχημο. Βλέπει όμως και την πρωταρχική εικόνα του – πώς ήταν κάποτε και πώς πρέπει να ξαναγίνει. Ο αμαρτωλός Ζακχαίος εξωτερικά ήταν υγιής, όμορφος. Όταν πήγε να γνωρίσει τον Κύριο Ιησού είδε τη φοβερή λέπρα του κι ένιωσε τον τρομερό πόνο, που δεν μπορεί να γιατρέψει κανένας επίγειος γιατρός, παρά μόνο ο Χριστός.

Το παράδειγμα του Ζακχαίου δείχνει τη λέπρα της πλεονεξίας και τη θεραπεία της.

Γεννήθηκε μέσα του η ανυποχώρητη επιθυμία να τον δει. Έσπρωξε τους ανθρώπους που ήταν ψηλότεροι από εκείνον για ν’ ανοίξει δρόμο, μα δεν μπόρεσε και τελικά σκαρφάλωσε σ’ ένα δέντρο για να εκπληρώσει την επιθυμία του.
Οι τελώνες λογαριάζονταν αμαρτωλοί άνθρωποι, ακάθαρτοι. Μαζεύοντας τους φόρους του κράτους, γέμιζαν και τις δικές τους τσέπες. Γι’ αυτό και τους τοποθετούσαν κοντά στους ειδωλολάτρες (βλ. Ματθ. ιη’ 17). Ο κοντόσωμος Ζακχαίος ήταν ένας απ’ αυτούς. Ήταν αρχιτελώνης, επομένως ήταν και πλούσιος. Γι’ αυτό λοιπόν τον περιφρονούσαν και τον φθονούσαν.

«Και ως ήλθεν επί τον τόπον, αναβλέψας ο Ιησούς είδεν αυτόν και είπε προς αυτόν• Ζακχαίε, σπεύσας κατάβηθι• σήμερον γαρ εν τω οίκω σου δει με μείναι» (Λουκ. ιθ’ 5). Από τα λόγια αυτά φαίνεται πως ως τη στιγμή εκείνη ο Ζακχαίος δεν είχε δει τον Κύριο. Ο Κύριος τον είδε πρώτος.

Πόσο διακριτικός είναι ο Κύριος και Θεός μας! Εκείνος μας βλέπει, ενώ εμείς δεν καταλαβαίνουμε τίποτα. Όταν τον αναζητούμε και κάνουμε πολλές προσπάθειες για να τον βρούμε και να τον δούμε, Εκείνος μας έχει ήδη δει. Όταν κατευθύνουμε την πνευματική μας ματιά προς Αυτόν αναζητώντας Τον, τότε θα εμφανιστεί και θα μας καλέσει με τ’ όνομά μας, να κατεβούμε από τα υψηλά και επικίνδυνα βράχια της λογικής και να διεισδύσουμε με την προσευχή στις καρδιές μας, στον αληθινό μας τόπο. Και τότε θα μας πει ο Κύριος: σήμερον εν τω οίκω σου δει με μείναιΌταν ο νους του ανθρώπου κατεβεί στην καρδιά του κι εκεί βαπτιστεί στα δάκρυά του, προσπαθώντας να προσεγγίσει το Θεό, τότε η καρδιά γίνεται τόπος συνάντησης του Θεού με τον άνθρωπο. Αυτό είναι το πνευματικό νόημα της διήγησης του Ζακχαίου.

«Και σπεύσας κατέβη, και υπεδέξατο αυτόν χαίρων» (Λουκ. ιθ’ 6). Πώς να μη βιαστεί ο Ζακχαίος και να τρέξει προς τη φωνή που ανάσταινε νεκρούς, ηρεμούσε τους ανέμους, θεράπευε τους δαιμονισμένους και λύτρωνε τις καρδιές των αμαρτωλών που δάκρυζαν; Πώς να μην υποδεχτεί Εκείνον που επιθυμούσε έστω να τον δει λίγο από μακριά;

Ζακχαίου_Zacchaeus_Закхей_2501-f4f1eΈτσι αγαπάει ο Κύριος. Έτσι δίνει τα δώρα Του. Γέμισε ασφυχτικά τα δίχτυα των απογοητευμένων ψαράδων με ψάρια. Έθρεψε χιλιάδες πεινασμένους ανθρώπους στην έρημο, ώστε περίσσεψαν και πολλά κοφίνια με ψωμιά. Δεν έδινε μόνο τη σωματική υγεία, αλλά και την πνευματική, στους αρρώστους που του ζητούσαν να τους βοηθήσει. Δε συγχωρούσε κάποιες από τις αμαρτίες των αμαρτωλών, αλλά όλες. Έκανε από κάθε άποψη έργα βασιλικά, χορηγούσε βασιλική ευσπλαχνία, τά ‘δινε όλα με βασιλική αφθονία.
Το ίδιο έκανε και στην περίπτωση του Ζακχαίου. Ο αρχιτελώνης ήθελε μόνο να τον δει. Ο Κύριος όμως δεν τον περιόρισε εκεί. Τον κάλεσε πρώτος και μετά τον επισκέφτηκε στο σπίτι του. Έτσι συμπεριφερόταν ο Κύριος.

Προσέξτε τώρα τη συμπεριφορά των συνηθισμένων αμαρτωλών ανθρώπων, εκείνων που κομπάζουν με αυτοθαυμασμό και αυτοεκτίμηση: «Και ιδόντες πάντες διεγόγγυζον λέγοντες ότι παρά αμαρτωλώ ανδρί εισήλθε καταλύσαι» (Λουκ. ιθ’ 7). Είναι ανυπολόγιστη δυστυχία το γεγονός ότι η γλώσσα του ανθρώπου «προτρέχει της διανοίας του». Οι άνθρωποι αυτοί, που η ψυχή τους είχε κλίση προς την κακία κι ο νους τους ήταν αδύναμος, διαμαρτύρονταν, γόγγυζαν και παραπονούνταν, χωρίς να γνωρίζουν τις διαθέσεις του Κυρίου Ιησού, ούτε και την πιθανότητα να είχε αλλάξει ο αμαρτωλός Ζακχαίος, να είχε μετανοήσει.

Έτσι έκριναν τότε, έτσι κρίνουν και σήμερα όσοι έχουν σαρκική αντίληψη, αυτοί που κρίνουν από τα εξωτερικά σημεία και δε γνωρίζουν τα βάθη της ευσπλαχνίας του Θεού ή της καρδιάς του ανθρώπου. Ο Χριστός είπε αρκετές φορές πως στον κόσμο ήρθε για χάρη των αμαρτωλών, ιδιαίτερα μάλιστα των μεγάλων αμαρτωλών. Όπως ο γιατρός δεν επισκέπτεται τους υγιείς αλλά τους αρρώστους, έτσι κι ο Κύριος επισκέπτεται εκείνους που έχουν προσβληθεί από την αμαρτία, όχι τους δίκαιους. Στο ευαγγέλιο δεν αναφέρεται για την περίπτωση αυτή πώς ο Κύριος επισκέφτηκε στην Ιεριχώ κάποιον δίκαιο άνθρωπο, αλλά πώς βιάστηκε να επισκεφτεί το σπίτι του αμαρτωλού Ζακχαίου. Έτσι συμπεριφέρεται κάθε συνειδητός γιατρός στο νοσοκομείο. Επισκέπτεται αμέσως το κρεβάτι του πιο βαριά άρρωστου.

Ο κόσμος ολόκληρος αντιπροσωπεύει ένα μεγάλο νοσοκομείο, όπου νοσηλεύονται άρρωστοι άντρες και γυναίκες που τους έχει μολύνει η αμαρτία. Σε σύγκριση τώρα με το Χριστό, όλοι οι άνθρωποι είναι άρρωστοι. Είναι αδύναμοι σε σχέση με τη δύναμή Του· άσχημοι σε σύγκριση με το κάλλος Του. Ανάμεσα στους ανθρώπους όμως υπάρχουν οι άρρωστοι κι οι βαριά άρρωστοι, οι αδύνατοι κι οι πιο αδύνατοι, οι άσχημοι κι οι πιο άσχημοι. Οι πρώτοι λογαριάζονται υγιείς, οι τελευταίοι, αμαρτωλοί. Ο ουράνιος Ιατρός δεν ήρθε στον κόσμο για δική Του ικανοποίηση, αλλά για τη θεραπεία και τη σωτηρία των αρρώστων. Έτσι έτρεξε αμέσως σ’ εκείνον που είχε μολυνθεί περισσότερο. Γι’ αυτό το λόγο συνέτρωγε και συνέπινε με αμαρτωλούς, άφησε τους αμαρτωλούς να δακρύζουν στα πόδια Του και μπήκε στο σπίτι του Ζακχαίου.

Ο Ζακχαίος, τη στιγμή που ο Χριστός μπήκε στο σπίτι του, Η καρδιά του είχε αλλάξει σε μια στιγμή. 

Είχε μετανοήσει για όλες τις αμαρτίες του κι η καρδιά του είχε αλλοιωθεί. Κι η αλλοίωση αυτή της καρδιάς του φαίνεται από τα παρακάτω λόγια του:

«Σταθείς δε Ζακχαίος είπε προς τον Κύριον· ιδού τα ήμιση των υπαρχόντων μου, Κύριε, δίδωμι τοις πτωχοίς, και εί τινος εσυκοφάντησα, αποδίδωμι τετραπλούν» (Λουκ. ιθ’ 8). Του το ζήτησε αυτό κανείς; Όχι, κανένας. Ποιoς τoν κατηγόρησε πως είχε αδικήσει άλλους; Κανένας. Μπροστά στην παρουσία του πάναγνου κι αναμάρτητου Κυρίου, ο Ζακχαίος ένιωσε μόνος του την αμαρτία του. Η παρουσία αυτή τον διέγειρε και χωρίς λόγια κι εξηγήσεις προχώρησε σ’ αυτό το βήμα. Η καρδιά που μετανόησε δεν έχει ανάγκη από λόγια για να προσεγγίσει το Θεό. Ο Θεός αποκαλύπτει άμεσα στο μετανοημένο αμαρτωλό αυτό που πρέπει να κάνει. Φτάνει ο άνθρωπος να μετανοήσει για τις αμαρτίες του με την καρδιά του. Κι αμέσως τότε ο Θεός θα τον σηκώσει με τη δύναμή Του για να παρουσιάσει καρπούς μετανοίας. Ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος έδειξε στους ανθρώπους ολόκληρο το δρόμο της αληθινής μετάνοιας: «Μετανοείτε!» Κι αμέσως συνέχισε: «ποιήσατε ουν καρπόν άξιον μετανοίας» (Ματθ. γ΄ 2,8). Μπροστά μας τώρα έχουμε έναν αμαρτωλό που βαδίζει γρήγορα το δρόμο αυτό κι εφαρμόζει την εντολή.

Ο άνθρωπος δεν μπορεί να σωθεί από το πάθος αυτό από μόνος του, με τις δικές του προσπάθειες. Μόνο η παρουσία του Θεού, που προκαλεί ντροπή και φόβο στην καρδιά του ανθρώπου, και μαζί της η γνώση κάποιας αξίας μεγαλύτερης από το ασήμι και το χρυσό, μπορεί να το ξεπεράσει. Χωρίς την παρουσία του Χριστού ο Ζακχαίος θα είχε περάσει όλη τη ζωή του με τον ίδιο τρόπο, όπως όλοι οι τελώνες. Και θα είχε πεθάνει περιφρονημένος, καταραμένος και ξεχασμένος. Το όνομά του δε θα το βρίσκαμε γραμμένο στο ευαγγέλιο στη γη, ούτε και στη Βίβλο της Ζωής στον ουρανό. Η παρουσία του Κυρίου όμως διέγειρε την ψυχή του, που ως τότε την είχε νεκρώσει το πάθος της φιλαργυρίας, και τον έκανε καινούργιο άνθρωπο, αναγεννημένο κι αναστημένο. Αυτό είναι ένα αθάνατο μάθημα για όλους τους ανθρώπους, πως κανένας θνητός δεν μπορεί να σωθεί από την αμαρτία χωρίς τη βοήθεια του Κυρίου Ιησού.

Προσέξτε με ποιο τρόπο εξομολογήθηκε την αμαρτία του ο Ζακχαίος. Δεν είπε, «Κύριε, είμαι αμαρτωλός!» ή «αμαρτία μου είναι η φιλαργυρία!». Έδειξε πρώτα τους καρπούς της μετάνοιάς του κι έπειτα ομολόγησε την αμαρτία τουιδού τα ήμιση των υπαρχόντων μου, Κύριε, δίδωμι τοις πτωχοίς. Δεν είναι μια καθαρή ομολογία αυτή πως τα πλούτη ήταν το πάθος του; και εί τινος εσυκοφάντησα, αποδίδωμι τετραπλούν. Δεν είναι μια καθαρή ομολογία αυτή πως είχε αποκτήσει τα πλούτη του με άδικο τρόπο; Δεν είπε πριν απ’ αυτό πως «είμαι αμαρτωλός, Κύριε, μετανοώ». Αυτό το ομολόγησε στον Κύριο μυστικά, με την καρδιά του. Κι ο Κύριος δέχτηκε μυστικά την εξομολόγηση και τη μετάνοιά του. Για τον Κύριο αξίζει περισσότερο ν’ αναγνωρίσει ο άνθρωπος και να εξομολογηθεί την αμαρτία του και να ζητήσει βοήθεια με την καρδιά του, παρά να το πει αυτό με τη γλώσσα του. Η γλώσσα μπορεί και να ξεγελάσει, ν’ απατήσει, η καρδιά όμως όχι.

Μοίρασε αμέσως τη μισή περιουσία του στους φτωχούς. . Κατέβαλε κάθε προσπάθεια για ν’ αποδώσει δικαιοσύνη, να κάνει καλό στους άλλους και προσφέρθηκε ν’ αποζημιώσει στο τετραπλάσιο όλους εκείνους που αδίκησε. Έτσι είναι όλοι όσοι μετανοούν. Εύσπλαχνοι προς τους άλλους κι αυστηροί με τον εαυτό τους.
«Είπε δε προς αυτόν ο Ιησούς ότι σήμερον σωτηρία τω οίκω τούτω εγένετο, καθότι και αυτός υιός Αβραάμ εστιν» (Λουκ. ιθ’ 9). Αυτή ήταν η απάντηση του Κυρίου Ιησού στο Ζακχαίο, σε ανταπόκριση της καρδιακής μετάνοιάς του, ως ανταπόδοση στην πνευματική χαρά και τους καρπούς μετανοίας που επέδειξε. Τα τελευταία λόγια,«ήλθε γαρ ο υιός του ανθρώπου ζητήσαι και σώσαι το απολωλός» (Λουκ. ιθ’ 10), ήταν η απάντηση του Χριστού στους σοφούς επικριτές που οργίστηκαν μαζί Του επειδή πήγε στο σπίτι του αμαρτωλού. Ενώ βάδιζαν το δρόμο προς το σπίτι του Ζακχαίου, ενώ γόγγυζαν και θρηνούσαν για την ακαταλληλότητα της επίσκεψης αυτής, ο Κύριος κρατούσε σιωπή, δε μιλούσε, απλά περίμενε. Τι περίμενε; Να δει τις καρδιές των ανθρώπων που γόγγιζαν και μεμψιμοιρούσαν με μίσος για τους ανθρώπους, καθώς και κείνην του μετανιωμένου Ζακχαίου, να εκτεθούν πλήρως στο φως της μέρας. Έδωσε τα ηνία στους δαίμονες της κακίας να φτάσουν στα όριά τους, ώστε η απώλειά τους να είναι καθαρή και προφανής.

Ο Κύριος όπως τον “είδε” ο Γέρων Παίσιος-eeea3-christ (1)Αυτός είναι ο δρόμος της νίκης του Θεού. Ο Θεός δε βιάζεται να δείξει την αδυναμία του πονηρού και τη δική Του δύναμη στην πρώτη αντίθεσή Του με τον πονηρό. Περιμένει να δει τον πονηρό να επαίρεται στους ουρανούς κι έπειτα να σκορπίζεται η δύναμή του στη στιγμή.

Τόσο αδύναμος είναι μπροστά στον παντοδύναμο ο πονηρός, ώστε αν ο Θεός δεν του επέτρεπε να ενεργεί σε κάποιο βαθμό κι έπειτα να περιορίζεται πάλι, οι άνθρωποι δε θ’ αποκτούσαν ποτέ καθαρή εικόνα για τη μεγαλοσύνη Του. Ο Θεός άφησε τις δυνάμεις της κόλασης και της γης να ενεργήσουν στο Γολγοθά, ώστε ν’ αποδείξει μετά και στις δυο αυτές δυνάμεις την ακατανίκητη δύναμή Του.

Την ίδια μέθοδο χρησιμοποίησε και στην περίπτωση του Ζακχαίου ο Κύριος. Αρχικά πήγε στο σπίτι του. Οι θορυβοποιοί ξέσπασαν σε φωνές, οι γογγυστές γόγγυζαν, οι εμπαίζοντες ενέπαιξαν. Εκείνος όμως έμεινε ήρεμος κι ατάραχος κι ακολούθησε το δρόμο Του. Μπήκε στο σπίτι του Ζακχαίου. Οι αυτοθεωρούμενοι δίκαιοι έμειναν έξω από το κατώφλι του σπιτιού του αμαρτωλού, από φόβο μη μιανθούν. Οι θορυβοποιοί εξακολούθησαν να θορυβούν όλο και πιο δυνατά, οι γογγυστές να γογγύζουν κι οι περιπαίζοντες να περιπαίζουν. Ο θρίαμβος της κακίας έφτασε στο απόγαιό του. Όλοι οι εναντίοι είχαν πειστεί πως είχαν απόλυτα δικαιωθεί, πως ο Χριστός είχε νικηθεί. Εκείνοι γνώριζαν το Ζακχαίο, ενώ ο Χριστός δεν τον ήξερε. Εκείνοι τηρούσαν πιστά το Νόμο, ενώ ο Χριστός τον αθετούσε, αφού πέρασε το κατώφλι του σπιτιού του αμαρτωλού. Εκείνοι δεν μπορούσαν ν’ απατηθούν, ενώ ο Χριστός μπορούσε. Και απατήθηκε.

Οι εχθροί Του έφτασαν έτσι αβίαστα και λογικά στο συμπέρασμα, πως ο Χριστός ούτε αληθινός διδάσκαλος ήταν, ούτε προφήτης, ούτε Μεσσίας… Αυτό που πέτυχαν οι εχθροί Του ήταν ν’ ανυψώσουν την κακία τους στον ουρανό. Ο Χριστός πρόσεχε λιγότερο αυτή την ετερογενή και μοχθηρή μάζα και περισσότερο την ανανεωμένη καρδιά του Ζακχαίου. Περίμενε να τελειώσουν όλ’ αυτά και μετά θα μιλούσε. Όταν η μοχθηρία είχε φτάσει στον ουρανό κι η σκληρή κρούστα της μούχλας είχε ξεφύγει από τις φθαρμένες καρδιές των αμαρτωλών, τότε ο Ζακχαίος άνοιξε το στόμα του κι είπε λόγια, που μόνο από το Χριστό θα περίμενε κανείς ν’ ακούσει: ιδού τα ημίση των υπαρχόντων μου, Κύριε, δίδωμι τοις πτωχοίς. Αυτός ήταν ένας ξαφνικός κεραυνός που ξέσκισε τα σύννεφα. 

Πόσο ταπεινός και πράος είναι ο Κύριος! Όπως σε προηγούμενες περιπτώσεις, έτσι και τώρα στέκεται σαν το άκακο αρνί μπροστά σε ανθρώπους που αόρατοι λύκοι τους έχουν κάνει πονηρούς. Πόσο σίγουρος, πόσο ήρεμος είναι στη νίκη Του, τώρα όπως και πάντα. Περιμένει πολύ ειρηνικά την κατάλληλη στιγμή. Κι όταν αυτή έρθει, στρέφεται στον άρρωστο άνθρωπο, που για χάρη του άλλαξε δρόμο και πήγε στο σπίτι του. Σήμερον σωτηρία τω οίκω τούτω εγένετο.
Με τα λόγια αυτά ο ουράνιος Θεραπευτής βεβαιώνει τον άρρωστο πως η υγεία του αποκαταστάθηκε.

Τώρα μπορεί να βαδίζει ελεύθερα στο δρόμο της δικαιοσύνης και του ελέους. Για να πείσει καθαρότερα όμως και τους άλλους που παρευρίσκονταν εκεί, ο Κύριος πρόσθεσε: καθότι και αυτός υιός Αβραάμ εστιν. Αληθινός υιός Αβραάμ κατά πνεύμα και κατ’ αλήθεια, όχι μόνο στο όνομα και το αίμα, σαν τους άλλους που περηφανεύονταν ότι ήταν υιοί Αβραάμ μόνο κατ’ όνομα, επειδή προέρχονταν από εκείνον.

Ο Αβραάμ αγαπούσε το συνάνθρωπό του κι είχε φόβο Θεού. Ήταν φιλόξενος, πιστός, δεν ήταν φιλάργυρος, αναπαυόταν στο πνεύμα του Θεού. Κι ο Ζακχαίος έγινε ένας άλλος Αβραάμ. Με τα μεγάλα και καλά έργα του ο Αβραάμ, έγινε προπάτορας όλων των δικαίων. Με τη μετάνοιά του ο Ζακχαίος έγινε γνήσιος απόγονός του, πνευματικός γιός του. Αυτό το αποκάλυψε ο Κύριος για να παρηγορήσει το Ζακχαίο και να προβληματίσει τους εχθρούς του.

Στα τελευταία αυτά λόγια Του πρόσθεσε ο Κύριος: ήλθε γαρ ο υιός του ανθρώπου ζητήσαι και σώσαι το απολωλός. Ήρθε για ν’ αναζητήσει τους αμαρτωλούς εκείνους που δεν τους αναζητεί κανένας, που όλοι τους απορρίπτουν. Ήρθε να σώσει αυτούς που τόσο ο κόσμος όσο κι οι ίδιοι λογαριάζουν χαμένους. Ο Μεγάλος Ήρωας δεν κατέβηκε από τον ουρανό για να θεραπεύσει εκείνους που υποφέρουν από κάποιο κρυοματάκι, αλλά για να σώσει τους λεπρούς και τους τυφλούς, τους δαιμονισμένους και τους παράλυτους, ν’ αναστήσει νεκρούς από τους τάφους τους. Είχε πει σε μια άλλη περίπτωση ο Κύριος: «Ου γαρ ήλθον καλέσαι δικαίους, αλλά αμαρτωλούς εις μετάνοιαν» (Ματθ. θ’ 13).

***

Αδελφοί μου! Συνειδητοποιείτε ότι τα παραπάνω λόγια εφαρμόζονται σε μας; Προσέξτε τον κοντόσωμο Ζακχαίο. Στη μεγάλη του επιθυμία για να δει τον Κύριο, έγινε μέγας. Ο Χριστός προσεγγίζει κι εμάς τώρα όπως τότε το Ζακχαίο, περιτριγυρισμένος από πλήθη λαού, εν’ αμέτρητο πλήθος από δίκαιους και κατήγορους. Ολόκληρη η ιστορία του ανθρώπου τα τελευταία δύο χιλιάδες χρόνια ορύεται εναντίον Του, γύρω Του, μας κατακλύζει. Δεν ακούτε το μούγκρισμα, το βρυχηθμό της; Σέρνει πάνω της ολόκληρο το παρελθόν και το ακουμπάει δίπλα σου. Κι ανάμεσα στο πλήθος των πολλών εκατομμυρίων, βαδίζει ο ταπεινός Κύριος και Σωτήρας μας. Ας σπεύσουμε λοιπόν, ας ανεβούμε ψηλά για να δούμε τον Κύριο. Τίποτ’ άλλο απ’ όσα έχουν υπάρξει ή υπάρχουν, δεν είναι άξια προσοχής. Ας σηκωθούμε από τη λάσπη του δρόμου που βαδίζαμε ως τώρα. Ας σκαρφαλώσουμε σ’ ένα ψηλό δέντρο. Εκείνος θα έρθει να μας συναντήσει. Μακάριος είναι αυτός που θα τον καλέσει η γλυκύτατη φωνή Του. Η φωνή που τη γλυκύτητά της απολαμβάνουν οι άγγελοι μέχρι πλησμονής.

Η μετάνοια είναι πραγματικά το πρώτο σκαλί της κλίμακας που μας οδηγεί στη βασιλεία, του Θεού, είναι ο πρώτος και μοναδικός τρόπος για να κρούσει κανείς την πόρτα του ουρανού. Χτύπα την πόρτα όμως και θα σου ανοίξει.Σ’ όλους αυτούς που μετανοούν κι αγωνίζονται να δουν τον Κύριο, φανερώνεται. Και σ’ εκείνους που φανερώνεται, αποκαλύπτει όλα τα μυστήρια του ουρανού και της γης, όλες τις αμέτρητες και σταθερές ευλογίες που παρέχει ο Θεός, αυτές που έχει προετοιμάσει από καταβολής κόσμου γι’ αυτούς που τον αγαπούν.

(Αποσπάσματα από το βιβλίο «ΚΥΡΙΑΚΟΔΡΟΜΙΟ Γ’ – ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΤ’ Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς», Επιμέλεια – Μετάφραση: Πέτρος Μπότσης, Αθήνα 2014)


Το Ήθος της Εξομολογήσεως, η αισχύνη του Ζακχαίου για να δει τον Χριστό, τον οδήγησε στο περισσόν της ζωής και στην ανύψωση μαζί με τον Μονογενή, μέχρι του Ουρανού των Ουρανών, στους κόλπους του Θεού και Πατρός. π. Ζαχαρίας Ζαχάρου

Ζακχαίου_Zacchaeus_Закхей_zakheja1

Η αληθινή μαθητεία, η πιστή ακολουθία του Κυρίου δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η εμπνευσμένη τήρηση των ρημάτων Του. Όποιος φυλάσσει τον λόγο του Κυρίου, αυτός αγαπά τον Κύριο και Τον ακολουθεί «όπου αν υπάγη». Κατέρχεται πρώτα στον άδη της προσωπικής του αυτεπιγνώσεως και μετανοίας, και ανυψώνεται έπειτα, μαζί με τον Μονογενή, μέχρι του Ουρανού των Ουρανών, στους κόλπους του Θεού και Πατρός. (π. Ζαχαρίας Ζαχάρου)

Το Ήθος της Εξομολογήσεως
του Πανοσ. Αρχιμανδρίτου Ζαχαρία Ζαχάρου

Ο Θεός έκτισε καταρχάς τον άνθρωπο, στεφανώνοντας τον με δόξα και τιμή. Χάρισε σε αυτόν την άρρητη θεωρία του Προσώπου Του, ώστε να γνωρίζει τον Δημιουργό Του, να Τον μιμείται και να αυξάνει σε αγάπη και ευγνωμοσύνη προς Αυτόν. Και ενώ ο Αδάμ και η Εύα ήσαν γυμνοί, έφεραν άφθαρτη πνευματική περιβολή “και ουκ ησχύνοντο” (Γεν. 2,25).

    Με την πτώση όμως στο αμάρτημα της αχαριστίας και της παρακοής, αν και ο άνθρωπος δεν έρπει στη γη όπως ο όφις, ωστόσο εφθάρη ο νους του και έγινε ανίκανος να κατοπτεύει τα “μη βλεπόμενα” και τα “αιώνια” (Β’ Κορ. 4,18). Ντροπιάσθηκε το κατ” εικόνα πλάσμα, γιατί βυθίσθηκε στην άβυσσο των “βλεπομένων” και των “πρόσκαιρων” (Β’ Κορ. 4,18) και έγινε το μεγαλύτερο τραύμα της ορατής κτίσεως. Τότε οι πρωτόπλαστοι “έγνωσαν ότι γυμνοί ήσαν, και έρραψαν φύλλα συκής και εποίησαν εαυτοίς περιζώματα” (Γεν. 3,7). Δηλαδή, φόρεσαν χιτώνα αισχύνης και “εκρύβησαν… από προσώπου Κυρίου του Θεού” (Γεν. 3,8). Με άλλα λόγια, ο άνθρωπος πλανήθηκε και έχασε την οδό του Θεού.

    Τελικά, για να μη ματαιωθεί η προαιώνια πρόθεση του Θεού για το λογικό ποίημα των χειρών Του, ο Κύριος, από άφατη εύσπλαγχνία και ανεξιχνίαστη σοφία, επινόησε τρόπο σωτηρίας. Ήλθε ταπεινά ως άνθρωπος και πήρε πάνω Του τη δική μας αισχύνη και με την ανάστασή Του μας ενέδυσε πάλι με το άγιο και άμωμο ιμάτιο της δόξης Του, πού δεν έχει πλέον “σπίλον ή ρυτίδα” (Έφεσ. 5,27). Δεν άφησε σε μυς ούτε ίχνος αισχύνης, γιατί, όλοι “οι ονειδισμοί των ονειδιζόντων Αυτόν έπεσον έπ’ Αυτόν”, όπως λέγει η Γραφή (Ρωμ. 15,3). Ο Χριστός, επιθυμώντας τη θεραπεία και σωτηρία μας, δεν λογάριασε τον Εαυτό Του. Αντί της προκειμένης αυτώ χαράς υπέμεινε σταυρόν, αισχύνης καταφρονήσας” (Έβρ. 12,2). Με άλλα λόγια, ο Χριστός, υπομένοντας την αισχύνη του σταυρού, εξάλειψε τη δική μας αισχύνη και μας έσωσε. Χάραξε την ταπεινή οδό Του πάνω στη γη, ώστε όποιος την ακολουθήσει να θεραπεύεται ολοτελώς. Ο ίδιος βεβαίως ο Κύριος καλεί σε μετάνοια όλους τους αμαρτωλούς και τους “κακώς έχοντας” (Ματθ. 9,12). Αλλα η μετάνοια προς θεραπεία και σωτηρία συνδέεται αναπόσπαστα με την αισχύνη.

    Ο Χριστός προσφέρεται ως ιατρός και θεραπευτής των ψυχών και των σωμάτων ημών και εμείς δεχόμαστε τη θεραπεία Του κατ’ εξοχήν στο μυστήριο της μετανοίας και Ιεράς εξομολογήσεως.

    Για ποιόν όμως λόγο δίνεται η θεραπευτική χάρη του Θεού στο μυστήριο της εξομολογήσεως, με την οποία χάρη ο πιστός νικά τα πάθη και την αμαρτία; Για δύο λόγους, νομίζω, χάρη στους οποίους γίνεται ο άνθρωπος αληθινός και τοποθετείται στην οδό του Κυρίου.

    Πρώτον, κάνουμε έμπρακτη ομολογία της αλήθειας.

    Ο Απόστολος λέγει ότι “εάν είπωμεν ότι αμαρτίαν ουκ έχομεν, εαυτούς πλανώμεν και η αλήθεια ουκ εστίν εν ημίν. Εάν ομολογώμεν τας αμαρτίας ημών, πιστός εστί και δίκαιος, ίνα αφή ημίν τας αμαρτίας και καθαρίση ημάς από πάσης αδικίας” (Α’Ίωάν. 1,8-9).

    Όταν λοιπόν εξομολογούμαστε ενώπιον του Θεού, ομολογούμε κυρίως τη μεγάλη και παγκόσμια αλήθεια της πτώσεως όλου του γένους του Αδάμ. Θα μπορούσαμε να πούμε πώς αν υπάρχει μια περίπτωση, κατά την οποία ο άνθρωπος γίνεται αλάθητος και μάλιστα ενώπιον των οφθαλμών του Κυρίου, είναι εκείνη κατά την οποία ομολογεί την αμαρτωλότητά του. Τότε πράγματι γίνεται αληθινός. Όταν όμως αληθεύει, ελκύει το Πνεύμα της Αλήθειας, το οποίο φέρει τον πιστό σε βαθιά συναίσθηση της πνευματικής του πτώχειας και στη συνέχεια τον οδηγεί σε μετάνοια. Το ίδιο Άγιο Πνεύμα παρέχει ταυτόχρονα τη θεραπεία και τη δικαίωση.

    Δεύτερον, υπομένομε ταπεινά την αισχύνη της πτώσεως μας.

    Η μετάνοια και εξομολόγηση είναι απάντηση στην κλήση του Θεού. Συνεπώς, όταν εξομολογούμαστε τις αμαρτίες μας, βαστάζουμε ταπεινά το σταυρό μας και ακολουθούμε τον Κύριο. Ομολογούμε τον Χριστό ως Θεό καί Σωτήρα. Η ομολογία όμως του Χριστού, και μάλιστα σε ένα κόσμο, που “εν τω πονηρώ κείται” (Α’ Ίωάν. 5,19), συνεπάγεται αισχύνη. Γι’ αυτό και ο Κύριος προειδοποιεί: “Ός εάν επαισχυνθή με και τους εμούς λόγους εν τη γενεά ταύτη τη μοιχαλίδι και αμαρτωλώ), και ο υιός του ανθρώπου επαισχυνθήσεται αυτόν όταν έλθη εν τη δόξη του Πατρός αυτού” (Μάρκ. 8, 38). Με άλλα λόγια, όποιος αποστραφεί την αισχύνη για χάρη του Κυρίου, αυτός δεν σώζεται. Και σε άλλο πάλι μέρος ο Κύριος βεβαιώνει: “Πάς ουν όστις ομολογήσει εν εμοί έμπροσθεν των ανθρώπων, ομολογήσω κάγώ εν αυτώ έμπροσθεν του Πατρός μου του εν ουρανοίς” (Ματθ. 10,32). Είναι φανερό πώς όποιος ομολογεί, και μάλιστα υπομένοντας αισχύνη, αυτός έχει προσαγωγή στον Ουράνιο Πατέρα και σώζεται. Η αισχύνη και το όνειδος που δοκιμάζουμε στη ζωή αυτή, σηκώνοντας το σταυρό του Χριστού, οδηγεί στην αναγνώριση μας από τον Κύριο και μεταβάλλεται σε δύναμη σωτηρίας.

    Γιατί όμως η αισχύνη της εξομολογήσεως μεταβάλλεται σε πνευματική δύναμη και πώς η άσκησή της τοποθετεί τον άνθρωπο στην οδό της ζωής;

    Η εξομολόγηση τοποθετεί τον πιστό στην ταπεινή οδό του Κυρίου. Ο Χριστός μας έσωσε υπομένοντας τον σταυρό της αισχύνης. Ο σταυρός είναι η έκφραση της “μείζονος αγάπης” Του, για χάρη της οποίας θυσιάσθηκε “υπέρ των φίλων αυτού” (Ίωάν. 15,14). Αλλά και ο πιστός, από αγάπη και πόθο να συμμορφώσει τη ζωή του προς το Πνεύμα του Κυρίου, εξομολογείται ταπεινά και εκούσια. Υπομένει σταυρό αισχύνης, φανερώνοντας τις αμαρτίες του ενώπον του Θεού και του λειτουργού της “Εκκλησίας. Τοποθετεί τον εαυτό του στην οδό του Κυρίου. Τη μικρή ή μεγάλη αισχύνη της εξομολογήσεώς του ο Θεός αποδέχεται ως θυσία και γι’ αυτό του ανταποδίδει τη χάρη Του, που τον ανακαινίζει. Συνεπώς, όποιος τοποθετείται με την εκούσια αισχύνη στην οδό του Κυρίου, ευρίσκει τον Κύριο ως συνοδοιπόρο, γιατί Αυτός είναι και η οδός, όπως είπε. Η οδός όμως αυτή είναι ταυτόχρονα οδός αλήθειας και ζωής. Γι’ αυτό τότε στον πιστό, που συμπορεύεται ταπεινά με τον Κύριο, μεταδίδεται η χάρη και η κατάσταση του Μεγάλου Συνοδοιπόρου. Κοντολογής, με την εκούσια αισχύνη της εξομολογήσεως αποφεύγουμε την ακούσια αισχύνη της έσχατης κρίσεως και δεχόμαστε τον αιώνιο έπαινο του Θεού.

    Η ευαγγελική αυτή αλήθεια γίνεται σαφέστερη, όταν εξετάσουμε την περίπτωση του Ζακχαίου. Ο επίσημος αυτός άνθρωπος, υπομένοντας κάποια αισχύνη για να δει τον Χριστό, αφομοιώθηκε προφητικά στο μυστήριο της οδού του Κυρίου, που κατευθυνόταν τη στιγμή εκείνη προς τον σταυρό της αιχύνης. Γι΄ αυτό και ο Κύριος τον πρόσεξε, τον επισκέφθηκε, τον θεράπευσε, τον πλάτυνε στο “τετραπλούν” και τον έσωσε αυθημερόν. Η λέξη “τετραπλούν” υπαινίσσεται το μυστήριο του σταυρού του Κυρίου, από τον οποίο πηγάζει κάθε πλατυσμός χάριτος σε βάθος και σε ύψος, σε μήκος και σε πλάτος. Ο Ζακχαίος βρέθηκε προφητικά στην οδό του Κυρίου. Βλέπουμε λοιπόν πώς η αισχύνη του Ζακχαίου μετατράπηκε σε δύναμη, και τον οδήγησε στο περισσόν της ζωής και τον πλατυσμό της χάριτος.

Ζακχαίου Zaheu-Vamesul    Η οδός αυτή του Κυρίου είναι επισκιασμένη από το Πνεύμα Κυρίου. Είναι επίσης αποκαλυπτική, γιατί διανοίγει τον νου και την καρδιά, ώστε να δει ο άνθρωπος την αμαρτία του στη μεταφυσική της διάσταση, ως έγκλημα εναντίον της θείας και Πατρικής αγάπης. Η όραση αυτή, όπως μας λένε οι Πατέρες μας, είναι πολυτιμότερη από την όραση αγγέλων. Αποκτά τότε ο άνθρωπος προφητική αυτογνωσία και ταπείνωση. Η χάρη που αποκομίζει εμπνέει σε αυτό την τέλεια τόλμη να βαστάσει την πνευματική του πτώχεια και με υιϊκή παρρησία να αποδίδει ακατάπαυστα δικαιοσύνη και δόξα στον Θεό, και μομφή μόνο στον εαυτό του. Γίνεται τότε όχι μόνο μαθητής σταυρού αλλά και μακαριότητος. Στέκεται στην άγια παρουσία του Θεού. Φθάνει σε αυτόν το αιώνιο “σήμερον” της ερχόμενης Βασιλείας. “Σήμερον σωτηρία τω οίκω τούτω έγένετο….. ήλθε γαρ ό υιός του ανθρώπου ζητήσαι και σώσαι το απολωλός” (Λουκ. 19,9-10).

Στην εσχατολογική αυτή πορεία του, όταν εξομολογείται, ο πιστός έχει με το μέρος του όλο τον ουρανό των αγίων. Όπως ο Κύριος διαβεβαίωσε, “χαρά έσται εν τω ουρανώ επί ενί αμαρτωλώ μετανοούντι” (Λουκ. 15,7). Γι’αυτό και ο εξομολόγος Ιερέας δέχεται την εξομολόγηση του μετανοούντος με άκρα προσοχή, σεβασμό και φόβο. Αγωνίζεται με την προσευχή του να συλλάβει την ένταση της μετανοίας του προσερχόμενου, ώστε να μη παρεμποδίσει το έργο της χάριτος, αλλά, ως καλός οικονόμος μυστηρίου Θεού, να συνεργήσει έστω και λίγο στην αναγέννηση του ανθρώπου. Ο πνευματικός οφείλει να θυμάται ότι δεν πρέπει να φέρεται ως ο έχων κάποια εξουσία, αλλά “ως ο διακόνων” (Λουκ. 22,27), έτοιμος να βάλει τον εαυτό του κάτω από υπηρέτησει. Η καρποφορία της διακονίας του θα είναι πάντοτε κατά το μέτρο της ταπεινώσεως, της προσευχής και της αγάπης πού προσφέρει στους αδελφούς του.

    Ο Θεός μπορεί να συναντήσει τον άνθρωπο “εν πάσαις ταις οδοίς αυτού”. Το γεγονός αυτό και μόνο εμπνέει μετάνοια και την αλλαγή του ανθρώπου. Ωστόσο όμως την τελική πιστοποίηση και επιβεβαίωση του πράγματος αυτού θα δώσει η Εκκλησία. Επαλήθευση του φαινομένου αυτού αποτελεί η μεταστροφή του Μεγάλου Αποστόλου Παύλου. Ενώ ο Απόστολος είδε τον Χριστό καθ’ όδόν προς Δαμασκόν και φρόντιζε σε όλη τη ζωή του να είναι “πιστός τη ουράνια οπτασία” (Πράξ. 26,19), έπρεπε ωστόσο να επισκεφθεί τους Αποστόλους Πέτρο, Ιάκωβο και Ιωάννη, για να σφραγίσουν την αλήθεια της εμπειρίας του. Συνεπώς, ο λόγος του Κυρίου “είπε τη Εκκλησία” (Ματθ. 18,17), έχει επίσης υψίστη σημασία στο μυστήριο της Ιεράς εξομολογήσεως.

    Ο όρος “εξομολόγηση”, στην Αγία Γραφή και την Εκκλησιαστική υμνολογία, έχει διπλό νόημα. Πρωτίστως σημαίνει δοξολογία, λατρεία, ευχαριστία. Έπειτα σημαίνει ομολογία, μετάνοια και δέηση.

Η εξομολόγηση λοιπόν είναι μια συνεχής πράξη και στάση της ζωής. Μας μαθαίνει να πορευόμαστε ενώπιον του Θεού με ευχαριστία και δέηση και να επιτελούμε “αγιωσύνην εν φόβω Θεού” (Β’ Κορ. 7,1· πρβλ. Α” Τιμ. 4,4-5). Εξομολογούμενοι, αναγνωρίζουμε τον Θεό ως αρχηγό της σωτηρίας μας και τον ευχαριστούμε. Καταγγέλλοντας επίσης την αμαρτία μας, ομολογούμε ταπεινά ότι εμείς μόνο είμαστε υπεύθυνοι γι’ αυτή και ο Θεός μένει για μας πάντοτε ο ευεργέτης και ευλογητός εις τους αιώνας. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, το Πνεύμα το “Αγιο, μόλις κατέρχεται την ημέρα της Πεντηκοστής, διδάσκει στους μαθητές του Χριστού το ορθό ήθος, πώς πρέπει δηλαδή να ζουν ταυτόχρονα με τη δέηση και την ευχαριστία, με τη μετάνοια και τη λατρεία. Εξομολογείται η Εκκλησία : “Σοί αμαρτάνομεν, Χριστέ ο Θεός ημών, και Σέ μόνον λατρεύομεν”.

    Την ήμερα της δευτέρας παρουσίας του Κυρίου όλοι θα παρασταθούμε “τω βήματι του Χριστού” και “πάσα γλώσσα εξομολογήσεται τω Θεώ” (Ρωμ. 14, 10-11). Με άλλα λόγια, εκείνη την ημέρα θα φανερωθεί η αλήθεια του κάθε ανθρώπου. Ο Θεός θα κρίνει “τα κρυπτά των ανθρώπων” σύμφωνα με το Ευαγγέλιο του Υιού Του (Ρωμ. 2,16), και δεν θα μείνει τίποτε “απόκρυφον” ή “συγκεκαλυμμένον” (Λουκ 8,17 καί 12,2), πού δε θα γίνει γνωστό και δεν θα έλθει στο φως. Ακόμη και οι κρύφιες βουλές των καρδιών μας θα φανερωθούν (βλ. Α’ Κορ. 4,5). Τότε, δηλαδή, θα γίνει η γενική και τελική κρίση. Ο Θεός όμως δεν κρίνει δύο φορές. Αν εμείς τώρα με την εξομολόγηση υποβάλλουμε τον εαυτό μας συνεχώς στην κρίση των εντολών Του, τότε, κατά την αδιάψευστο υπόσχεση Του, θα μας δώσει “στόμα καί σοφίαν” (Λουκ. 21,15), στα οποία κανένας αντικείμενος δεν θα μπορεί να αντιλέγει. Αυτό σημαίνει ότι με την εκούσια κρίση στην εξομολόγηση της μετάνοιας γινόμαστε διαφανείς και αληθινοί. Μας δίνεται το Πνεύμα το Άγιο και έτσι έχουμε τη δυνατότητα να προλάβουμε την ακούσια και υποχρεωτική κρίση της φοβεράς εκείνης ημέρας και να δικαιωθούμε.

Από το περιοδικό “ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΚΗΡΥΞ”, της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Θυατείρων και Μεγάλης Βρετανίας, Μάιος-Ιούνιος 2002, Αριθ. τεύχους 164-165