iconandlight

Iconography and Hand painted icons

Ο δια Χριστόν σαλός είναι μια ζωντανή μαρτυρία της αλήθειας, ότι η βασιλεία του Χριστού δεν είναι «εκ του κόσμου τούτου»• είναι η ζωντανή συνείδηση της κοινωνίας. Κάλλιστου Γουέαρ Μητροπολίτου Διοκλείας

Παπα-Φώτης Λαυριώτης ο «δια Χριστόν σαλός» από την Μυτιλήνη

Εκοιμήθη εν Κυρίω στις 5 Μαρτίου 2010, ημέρα Παρασκευή Γ΄ Εβδομάδας των νηστειών.

Είχε πει ο άγιος Παΐσιος σε κάποιους Μυτιληνιούς που τον επισκέφθηκαν. ”Εσείς εκεί στη Μυτιλήνη έχετε ένα μεγάλο άγιο τον Παπα-Φώτη”.

Πνευματικοί Πατέρες και Σαλοί
Κάλλιστου Γουέαρ Μητροπολίτου Διοκλείας

Στην Ορθόδοξη Παράδοση η άμεση δράση του Παρακλήτου μέσα στη Χριστιανική κοινότητα ειν’ εντυπωσιακά φανερή σε δύο «Πνευματοφόρες» μορφές· τους γέροντες ή πνευματικούς πατέρες και τους διά Χριστόν σαλούς.

παπα-Φώτης Λαυριώτης_Father Photis Lavriotis of Mytilini_старец Фотий из Митилене (Лесбос)_Παπα ΦΩΤΗς0246Ο γέροντας, γνωστός στα ελληνικά ως «γέρων» και στα Ρωσσικά ως στάρετς, δεν είναι ανάγκη να είναι οπωσδήποτε ηλικιωμένος, αλλά να είναι σοφός ως προς την εμπειρία του για τη θείαν αλήθεια και ευλογημένος με τη χάρη της «Πνευματικής πατρότητας», με το χάρισμα να καθοδηγεί άλλους στην Οδό. Αυτό που προσφέρει στα πνευματικά του παιδιά δεν είναι κυρίως ηθικές οδηγίες ή ένας κανόνας ζωής, αλλά μια προσωπική σχέση. «΄Ενας στάρετς», λέει ο Dostoevsky, «είν’ αυτός που παίρνει την ψυχή σου, τη θέλησή σου μέσα στη δική του ψυχή και θέληση». Οι μαθητές του π. Ζαχαρία συνήθιζαν να λένε γι’ αυτόν: «Ήταν σαν να κρατούσε τις καρδιές μας μέσα στα χέρια του».

Ο στάρετς είναι ο άνθρωπος της εσωτερικής ησυχίας που δίπλα του μπορούν χιλιάδες να βρουν σωτηρία. Το Άγιο Πνεύμα του έχει δώσει, σαν καρπό της προσευχής του και της άρνησης του εαυτού του, το δώρο της διόρασης ή διάκρισης που τον κάνει ικανό να διαβάζει τα μυστικά στις καρδιές των ανθρώπων· κι έτσι απαντάει, όχι μόνο στις ερωτήσεις που οι άλλοι του θέτουν, αλλά επίσης στις ερωτήσεις -συχνά πολύ πιο θεμελιώδεις- που ούτε καν είχαν σκεφτεί να ρωτήσουν. Σε συνδυασμό με το δώρο της διόρασης έχει και το δώρο της πνευματικής θεραπείας, τη δύναμη ν’ αποκαθιστά τις ψυχές των ανθρώπων και μερικές φορές και τα σώματά τους. Αυτή την πνευματική θεραπεία την παρέχει όχι μόνο με τα συμβουλευτικά του λόγια αλλά και με τη σιωπή του και με την ίδια την παρουσία του. Όσο σημαντική μπορεί νάναι η συμβουλή του, πολύ πιο σημαντική είναι η μεσολαβητική του προσευχή. Ολοκληρώνει τα παιδιά του με το να προσεύχεται διαρκώς γι’ αυτά, με το να δέχεται τις χαρές και τις λύπες τους σαν νάταν δικές του, με το να παίρνει στους ώμους του το φορτίο της ενοχής τους ή της ανησυχίας τους. Κανείς δεν μπορεί να είναι στάρετς, αν δεν προσεύχεται επίμονα για τους άλλους.

Αν ο στάρετς είναι ιερέας, συνήθως η αποστολή του της πνευματικής καθοδήγησης είναι στενά συνδεδεμένη με το μυστήριο της εξομολόγησης. Αλλά ένας στάρετς, στην πλήρη έννοια, όπως περιγράφεται από τον Dostoevsky ή εξηγείται με το παράδειγμα του π. Ζαχαρία, είναι κάτι περισσότερο από έναν ιερέα-εξομολόγο. Ένας στάρετς, στην πλήρη έννοια, δεν μπορεί να διοριστεί από κάποια ανώτερη εξουσία. Αυτό που συμβαίνει είναι απλώς ότι το Άγιο Πνεύμα, μιλώντας κατευθείαν στις καρδιές των Χριστιανών, αποκαλύπτει ότι αυτό ή εκείνο το πρόσωπο έχει ευλογηθεί από το Θεό με τη χάρη να καθοδηγεί και να θεραπεύει άλλους. Ο αληθινός στάρετς με αυτή την έννοια είναι μια προφητική και όχι κάποιος επίσημος αξιωματούχος. Αν και συνηθέστατα είναι ιερομόναχος, μπορεί επίσης να είναι έγγαμος ιερέας κάποιας ενορίας, ή ένας απλός μοναχός που δεν είναι ιερέας, ή άλλοτε -αλλ’ αυτό είναι λιγότερο συχνό- μια μοναχή ή ένας λαϊκός, άνδρας ή γυναίκα, που ζει έξω στον κόσμο. Αν ο στάρετς δεν είναι ο ίδιος ιερέας, αφού ακούσει τα προβλήματα των ανθρώπων και δώσει συμβουλές, συχνά τους στέλνει σε κάποιον ιερέα για το μυστήριο της εξομολόγησης και την άφεση.

Η σχέση ανάμεσα στο παιδί και τον πνευματικό πατέρα ποικίλλει πάρα πολύ. Μερικοί επισκέπτονται ένα στάρετς ίσως μόνο μια ή δυο φορές σ’ όλη τους τη ζωή, σε μια στιγμή ιδιαίτερα κρίσιμη, ενώ άλλοι είναι σε συχνή επαφή με τον στάρετς τους βλέποντάς τον κάθε μήνα ή κάθε μέρα. Κανόνες δεν μπορούν να μπουν από πριν· ο σύνδεσμος μεγαλώνει μόνος του κάτω από την άμεση καθοδήγηση του Πνεύματος.

παπα-Φώτης Λαυριώτης_Father Photis Lavriotis of Mytilini_старец Фотий из Митилене (Лесбос)_images96754742810722_1914813115278112_3688228991354798080_nΠάντοτε η σχέση είναι προσωπική. Ο στάρετς δε δίνει αφηρημένους κανόνες μαθημένους από κάποιο βιβλίο -όπως στην «περιπτωσιολογία» της Αντιμεταρρύθμισης των Καθολικών-, αλλά βλέπει σε κάθε περίπτωση αυτόν τον συγκεκριμένο άνδρα ή γυναίκα που βρίσκεται μπροστά του· και, φωτισμένος από το Πνεύμα, προσπαθεί να μεταδώσει το μοναδικό θέλημα του Θεού ειδικά γι’ αυτό το ένα πρόσωπο. Επειδή ο αληθινός στάρετς καταλαβαίνει και σέβεται τον ξεχωριστό χαρακτήρα του καθενός, δεν καταπιέζει την εσωτερική ελευθερία αλλά την ενδυναμώνει. Δε σκοπεύει στο ν’ αποσπάσει μια μηχανική υπακοή, αλλά οδηγεί τα παιδιά του ως το σημείο της πνευματικής ωριμότητας, όπου μπορούν ν’ αποφασίσουν μόνα τους. Στον καθένα δείχνει το αληθινό του ή αληθινό της πρόσωπο, που πριν ήταν κατά το μεγαλύτερο μέρος κρυμένο απ’ αυτό το πρόσωπο· και ο λόγος του είναι δημιουργικός και ζωοποιός, ικανώνοντας τον άλλο να κατορθώσει έργα που πριν φαίνονταν αδύνατα. Αλλά όλ’ αυτά ο στάρετς μπορεί να τα πετύχει μόνο επειδή αγαπάει τον καθένα προσωπικά. Επιπλέον η σχέση είναι αμοιβαία· ο στάρετς δεν μπορεί να βοηθήσει τον άλλο αν εκείνος δεν επιθυμεί σοβαρά να αλλάξει τον τρόπο της ζωής του και ν’ ανοίξει την καρδιά του με τρυφερή εμπιστοσύνη στο στάρετς. Αυτός που πηγαίνει να δει ένα στάρετς με πνεύμα κριτικής περιέργειας, είναι πιθανό να επιστρέψει με άδεια χέρια, χωρίς να έχει εντυπωσιαστεί.

Επειδή η σχέση είναι πάντα προσωπική, ένας ορισμένος στάρετς δεν μπορεί να βοηθήσει εξίσου τον καθένα. Μπορεί να βοηθήσει μόνον εκείνους που έχουν σταλεί ειδικά σ’ αυτόν από το Πνεύμα. Το ίδιο και ο μαθητής δεν θάπρεπε να λέει, «Ο δικός μου στάρετς είναι καλύτερος απ’ όλους τους άλλους». Θάπρεπε να λέει μόνο: «Ο στάρετς μου είναι ο καλύτερος για μένα».

Στην καθοδήγηση των άλλων, ο πνευματικός πατέρας περιμένει το θέλημα και τη φωνή του Αγίου Πνεύματος. «Δίνω μόνο ό,τι ο Θεός μου λέει να δώσω», είπε ο άγιος Σεραφείμ. «Πιστεύω ότι ο Πρώτος λόγος που μου έρχεται είναι εμπνευσμένος από το Άγιο Πνεύμα». Είναι φανερό ότι κανείς δεν έχει το δικαίωμα να ενεργεί μ’ αυτό τον τρόπο, παρά μόνο αν, με ασκητική προσπάθεια και προσευχή, έχει αποκτήσει μια εξαιρετικά έντονη επίγνωση της παρουσίας του Θεού. Για τον οποιοδήποτε που δεν έχει φτάσει σ’ αυτό το επίπεδο, μια τέτοια συμπεριφορά θα ήταν θρασεία -και ανεύθυνη. Ο π. Ζαχαρίας μιλάει όπως ο άγιος Σεραφείμ:

Μερικές φορές ένας άνθρωπος δεν ξέρει ούτε ο ίδιος τι θα πει. Ο ίδιος ο Κύριος μιλάει με τα χείλη του· έτσι πρέπει κανείς να προσεύχεται: «Ω Κύριε, ας ζήσεις μέσα μου, ας μιλήσεις μεσ’ από μένα, ας δράσεις μεσ’ από μένα». Όταν ο Κύριος μιλάει μεσ’ από τα χείλη ενός ανθρώπου, τότε όλα τα λόγια αυτού του ανθρώπου έχουν αποτέλεσμα και ό,τι λέει εκπληρώνεται. Ο ίδιος ο άνθρωπος που μιλάει εκπλήσσεται μ’ αυτό … Μόνο δεν πρέπει κανείς να επαφίεται στη σοφία.

***

Η σχέση ανάμεσα στον πνευματικό πατέρα και το παιδί εκτείνεται περ’ από το θάνατο, στην τελική Κρίση. Ο π. Ζαχαρίας επιβεβαίωσε τους μαθητές του: «Μετά το θάνατο θα είμαι πολύ πιο ζωντανός, απ’ όσο τώρα, γι’ αυτό μη λυπηθείτε όταν θα πεθάνω… Την ημέρα της κρίσης οι γέροντες θα πουν: Ιδού εγώ και τα παιδία μου.» Ο άγιος Σεραφείμ ζήτησε να σκαλιστούν στον τάφο του αυτά τ’ αξιόλογα λόγια:

Όταν πεθάνω, ελάτε σε μένα στον τάφο μου, και όσο συχνότερα τόσο καλύτερα. Ό,τι είναι μέσα στην ψυχή σας, ό,τι τυχόν σας συμβεί, ελάτε σε μένα, όπως όταν ήμουν ζωντανός, και γονατίζοντας στο έδαφος, ρίξτε όλη σας την πίκρα πάνω στον τάφο μου. Πέστε μου το κάθε τι και θα σας ακούσω· και όλ’ η πίκρα θα φύγει μακριά σας. Και όπως μου μιλούσατε όταν ήμουν ζωντανός, κάντε το και τώρα. Γιατί ζω και θα ζω παντοτεινά.

Οπωσδήποτε, όλοι οι Ορθόδοξοι δεν έχουν το δικό τους πνευματικό πατέρα. Τι πρέπει να κάνουμε όμως αν ψάχνουμε για έναν οδηγό και δεν μπορούμε να βρούμε κάποιον; Βέβαια είναι δυνατό να μάθουμε από βιβλία· είτε έχουμε είτε δεν έχουμε ένα στάρετς, κοιτάζουμε τη Γραφή για συνεχή καθοδήγηση. Αλλά η δυσκολία με τα βιβλία είναι να γνωρίσουμε ακριβώς τι εφαρμόζεται σε μένα προσωπικά σ’ αυτό το συγκεκριμένο σημείο στο ταξίδι μου. Εκτός από τα βιβλία κι εκτός από την πνευματική πατρότητα, υπάρχει επίσης πνευματική αδελφότητα -η βοήθεια που μας δίνεται όχι από διδασκάλους εν Κυρίω, αλλ’ από τους συμμαθητές μας. Δεν πρέπει ν’ αμελούμε τις ευκαιρίες που μας προσφέρονται σ’ αυτή τη μορφή. Εκείνοι όμως που ακολουθούν σοβαρά την Οδό, θα πρέπει επί πλέον να κάνουν κάθε προσπάθεια για να βρουν έναν πατέρα εν Αγίω Πνεύματι. Αν ψάχνουν ταπεινά, αναμφίβολα θα τους δοθεί η καθοδήγηση που ζητούν. Όχι βέβαια ότι θα βρουν συχνά ένα στάρετς όπως ο άγιος Σεραφείμ ή ο π. Ζαχαρίας. Θα πρέπει να προσέχουμε μήπως καθώς περιμένουμε κάτι πιο εντυπωσιακό εξωτερικά, παραβλέψουμε τη βοήθεια που πράγματι μας προσφέρει ο Θεός. Κάποιος που στα μάτια των άλλων είναι ασήμαντος ίσως αποδειχθεί ότι είναι εκείνος ο πνευματικός πατέρας που μπορεί να πει, σε μένα προσωπικά, τα φλογερά λόγια που πάνω απ’ όλα έχω ανάγκη ν’ ακούσω.

παπα-Φώτης Λαυριώτης_Father Photis Lavriotis of Mytilini_старец Фотий из Митилене (Лесбос)_images96754718814381_1392675527491876_2422396364038074406_n - CopyΈνας δεύτερος προφητικός Πνευματοφόρος μέσα στη Χριστιανική Κοινότητα είναι ο διά Χριστόν σαλός, όπως λέγεται στα ελληνικά –iurodivyi στα ρωσικά. Συνήθως είναι δύσκολο ν’ ανακαλύψουμε ως ποιο σημείο η «σαλότητά» του είναι ενσυνείδητη και εσκεμένη και ως ποιο σημείο είναι αυθόρμητη και ακούσια. Εμπνευσμένος από το Πνεύμα, ο σαλός φτάνει τη μετάνοια ως το απώτερο σημείο· ριζικώτερ’ απ’ οποιονδήποτε άλλο αναποδογυρίζει το κατεστημένο. Αποτελεί ο ίδιος μια ζωντανή μαρτυρία της αλήθειας, ότι η βασιλεία του Χριστού δεν είναι «εκ του κόσμου τούτου»· επιβεβαιώνει την πραγματικότητα του «αντι-κόσμου», τη δυνατότητα του αδύνατου. Εξασκεί μιαν απόλυτη εκούσια πτωχεία, ταυτίζοντας τον εαυτό του με τον ταπεινωμένο Χριστό. Όπως λέει η Julia de Beausobre: «Δεν είναι κανενός γιος, κανενός αδελφός, κανενός πατέρας και δεν έχει σπίτι». Εγκαταλείποντας την οικογενειακή ζωή, είναι ο περιπλανώμενος ή ο οδοιπόρος που νιώθει το ίδιο άνετα παντού, κι όμως πουθενά δεν κατασταλάζει. Ντυμένος με κουρέλια, ακόμη και μέσα στο κρύο του χειμώνα, ακουμπώντας για να κοιμηθεί σε κάποιο σταύλο ή στο νάρθηκα της εκκλησίας, απορρίπτει όχι μόνο τα υλικά αποκτήματα αλλά κι ό,τι οι άλλοι θεωρούν πνευματική υγεία και διανοητική ισορροπία. Κι όμως, έτσι γίνεται ένα κανάλι για την υψηλότερη σοφία του Πνεύματος.

Δε χρειάζεται να πούμε ότι ο διά Χριστόν σαλός είναι μια εξαιρετικά σπάνια κλήση• ούτε είναι εύκολο να ξεχωρίσουμε το κίβδηλο από το γνήσιο. Υπάρχει στο τέλος μόνο ένα πειστήριο: «Άρα γε από των καρπών αυτών επιγνώσεσθε αυτούς» (Ματθ. 7,20). Ο ψευτικός σαλός είναι ανωφελής και καταστρεπτικός και για τον εαυτό του και για τους άλλους. Ο πραγματικός δια Χριστόν σαλός, με την αγιότητα της καρδιάς, έχει στους γύρω του μια επίδραση που κάνει τη ζωή καλύτερη. Από πρακτικής πλευράς, δεν εξυπηρετείται καμιά χρήσιμη πρόθεση απ’ ότιδήποτε κάνει ο σαλός. Κι όμως, μεσ’ από μια εκπληκτική ενέργεια ή αινιγματική λέξη, συχνά εσκεμένα προκλητική και συγκλονιστική, ξυπνάει τους ανθρώπους από την αυταρέσκεια και τον φαρισαϊσμό. Παραμένοντας ο ίδιος αφηρημένος, εξαπολύει αντιδράσεις στους άλλους, κάνοντας το υποσυνείδητο ν’ ανέβει στην επιφάνεια, ώστε να μπορέσει να καθαρθεί και να εξαγιαστεί. Συνδυάζει το θράσος με την ταπείνωση. Όπως ο σαλός Nicolas του Pskov, που έβαλε στα χέρια του Ιβάν του Τρομερού ένα κομάτι κρέας που έσταζε αίμα, ο διά Χριστόν σαλός μπορεί να επιτιμήσει με δριμύτητα τους ισχυρούς αυτού του κόσμου με μια τόλμη που λείπει από τους άλλους. Αυτός είναι η ζωντανή συνείδηση της κοινωνίας.
(Καλλίστου Γουέαρ, Επισκόπου Διοκλείας. «Ο Ορθόδοξος δρόμος». Εκδ. «Επτάλοφος»)παπα-Φώτης Λαυριώτης_Father Photis Lavriotis of Mytilini_старец Фотий из Митилене (Лесбос)_papafotis111

Τω Σεβασμιωτάτω Επισκόπω Αυγουστίνω Καντιώτη Μητροπολίτη Φλωρίνης τω Γίγαντι, τω Ηρωικώ τολμηρώ και αφωσιομένω Ιεράρχη.
Εις την Ιεράν Μητρόπολιν Φλωρίνης
Φλώριναν

Άγιος Λουκάς 29-5-1999

π. Φώτιος Λαυριώτης Μυτιλήνη
Τω διαπρεπεστάτω θεοκοσμήτω… αρχιερεί πατρί Αυγουστίνω επισκόπω και Μητροπολίτη της ακριτικής, ιστορικής και ηρωικής Μητροπόλεως Φλωρίνης.
Σεβάσμιε Ιεράρχα ταπεινώς υποβάλλω τα σέβη μου επικαλούμενος τας Αγίας και θεοπειθείς υμών ευχάς και ευλογίας.
Εύχομαι Κύριος ο Θεός ημών όπως ενισχύσει τας δυνάμεις υμών, αυτή η Μεγάλη η Θεόρατος δύναμις προς συνέχισιν της Ιεράς και Μεγάλης υμών αποστολής, μέχρι της τελευταίας υμών αναπνοής ημέρας και ώρας.
Να μην παραιτηθήτε του θρόνου υμών. Είσθε ισόβιος επί της Ιεράς ταύτης επάλξεως και καθέδρας. Έχετε επάξιους βοηθούς εντός των πέριξ, αλλά και όλους τους εκτιμώντες την δράσιν υμών τους απείρους κόπους υμών ως και το συγγραφικό υμών έργον την ωφέλειαν εξ αυτού ως και εν γένει όλην την δράσιν υμών.
Να μην παραιτηθήτε αυτοί οι ανόητοι που λέγουν να παραιτηθήτε να παρατηθούν αυτοί.
Γνωρίζετε ότι ο κόσμος θα χαλάση από τους κακούς αρχιερείς και ιερείς.

Μετά σεβασμού
+Φώτιος Λαυριώτης
Πάμφιλα ΜυτιλήνηςΦΛΩΡΙΝΗΣ ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΟ ΚΑΝΤΙΩΤΗπ.-Φωτη-Λαυρ.μικρΠαπα-Φώτης Λαυριώτης ο «δια Χριστόν σαλός». Ήταν τόσο αληθινός, όπως οι προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης

Ο παπα-Φώτης ο διά Χριστόν Σαλός της Μυτιλήνης περπατούσε στη βροχή και παρέμενε στεγνός. Η ευωδία που αναδίδεται απ’ τον τάφο του είναι σα να έρχεται κατ’ ευθείαν από τον παράδεισο.

παπα Φώτης Λαυριώτης, ο δια Χριστόν σαλός της Μυτιλήνης, Τώρα που πλάκωσαν ”βαρείς λύκοι” στην πατρίδα μας να λέτε τους ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΥΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ

Χριστός Ανέστη απο τον παπα Φώτη τον δια Χριστό Σαλό

Όταν ο παπα Φώτης ο Λαυριώτης συνάντησε τον Άγιο Σιλουανό

Απολυτίκιον Αγίου γέροντος Φωτίου του δια Χριστόν σαλού της Μυτιλήνης. Ήχος πλ. δ’

Εν σοί Πάτερ, ακριβώς διεσώθη το κατ’ εικόνα· λαβών γαρ τον σταυρόν, ηκολούθησας τω Χριστώ και πράττων εδίδασκες, υπεροράν μεν σαρκός, παρέρχεται γαρ’ επιμελείσθαι δε ψυχής, πράγματος αθανάτου, διό και μετά Αγγέλων συναγάλλεται, όσιε Φώτιε το πνεύμα σου.

Θεοτόκε Παρθένε, χαίρε κεχαριτωμένη Μαρία, ο Κύριος μετά Σου. Ευλογημένη Συ εν γυναιξί, και ευλογημένος ο καρπός της κοιλίας Σου, ότι Σωτήρα έτεκες, των ψυχών ημών. 

Η ελπίς μου ο Πατήρ, καταφυγή μου ο Υιός, σκέπη μου το Πνεύμα το Αγιον, Τριάς Αγία, δόξα Σοι.

Την πάσαν ελπίδα μου εις Σε ανατίθημι, Μήτηρ του Θεού, φύλαξόν με υπό την σκέπην Σου.

Αφιέρωμα στον Παπα Φώτη Λαυριώτη, τον δια Χριστόν σαλό της Λέσβου
Εσπερίδα αφιερωμένη στη μεγάλη και αγία προσωπικότητα του παπά Φώτη Λαυριώτη, που έμεινε γνωστός ως ο δια Χριστόν σαλός της Λέσβου, πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 23 Οκτωβρίου, στο Πνευματικό Κέντρο του Ιερού Ναού Ευαγγελιστρίας Πειραιώς.

Advertisements

Comments are closed.